Showing posts with label Champhai District. Show all posts

Vawiin chawhma dar 11 khan DC’s Conference Hall, Keifangtlangah Chapchar Kut lawm dan tur  thlirhona meeting Champhai District Bawrhsap charge la mektu Pi Lalsangpuii Hmar, Addl DC, Chairman, Chapchar Kut Celebration Committee hova neih a ni.

Pi Lalsangpuii Hmar in kalkhawmte lawmna thu leh meeting neih anih chhan a sawi a. Pu PC Lalrawnliana, Member Secretary, District Chapchar Kut Celebration Committee hnen atangin meeting hmasa minute leh programme duan chin tlangpuite ngaihthlakna neih a ni. 


Meeting-ah hian kumin March ni 2 a hman tur Chapchar Kut atana inpuahchahna leh programme duan lawkte thlirhona neih niin programme-a siamthat ngaite siam that anih hnuin pawm a ni a. He hunah hian hlawhtlinhg taka Kut hman anih theih nana sawrkar department hrang hrangte chanvo leh hlenchhuah turte pawh ruat fel nghal a ni.

CHAPCHAR KUT champhaiah lawmChamphaia Chapchar Kut hmanna tur senso Mizoram sawrkarin rawn tipungin cheng nuai 2 ruahman anih thu meeting chuan a tarlang a, hemi anih a vang hian Vehbur khawn tura lo rel tawh chu  khawn loh mai nise tih a ni a. Chapchar Kutah hian Mizo zia lang tam thei ang ber a inchei turin Chapchar Kut Celebration Committee chuan mipuite a ngen a. Naupang Kum 6 hnuai lam tan Mizo incheina a incheinalh Mipa leh Hmeichhiaah lawmman pakhatna atanga pathumna thleng siam a ni dawn a. Tin, Chapchar Kut Miss-2018 pawh he hunah hian thlan  a ni bawk dawn a ni.

Chapchar Kut 2018 hi March ni 2, 2018 hian Kahrawt Field, Champhaiah chawhma dar 10:30 atanga lawmna neih a ni dawn a. He hunah hian Kut Pa atan Pu H.Lianruma leh Kut thlengtu tur atan Pi Lalsangpuii Hmar, Addl DC-te chu beisei an ni.


Kutah hian mizo hnam lam chi hrang hrang thlirho theih tura beisei a ni a. Heng bakah hian zaipawl leh malzai mawi tak tak ngaihthlak theih tura ruahman a ni. Chapchar Kut hlawhtlin zawk nan sawrkar hnathawk leh mipuite chu a tam thei ang ber Kut chhim turin Chapchar Kut Celebration Committee chuan a sawm a. Meeting chuan February ni 26 atanga March ni 1 thleng sawrkar hnathawk leh zirlaite chu an hnathawhna hmun leh zirna Inah a tam thei ang bera mizo silhfen inbel tura ngenin a hriattir nawn leh bawk a ni. 

Meeting-ah hian sawrkar official-te, NGO hrang hrang hruaitute, khawtlang hruaitute leh Chanchinbumite an tel a ni.

THUHMAHRUAI :

ZOTLANG KHAW CHANCHIN : 1900 - 2011Zotlang khua hi kum 111 a upa a ni tawh a. Kum 100 a tlin (Centenary) kan lawm loh vang pawh a ni ang, ziaka a chanchin mumal taka vawn kan nei lo. Mizoram Gospel Centenary 1994 a lawm a nih khan Zotlang Presbyterian Kohhran chanchinah Upa Rochungnungan Zotlang khaw chanchin tlem azawng a ziak a, Kohhran chanchin ziahna a nih avangin  mitinin kan duh khawplo hle.

    Tuntumah hian Zotlang khua din a nih atanga tun hun thleng chanchin chhui kan tum dawn a, Hmanlai Zotlang khaw chanchin hre awm deuh kan mi hmasa te  mual an liam zawh tawh avangin duh anga hmanlai chanchin chhui a har hle a. thenkhat hriat dan a inan loh  nual avang leh kan thu fawmkhawm zawng zawng te tarlan vek sen a niloh avangin a pawimawh zual ni a kan hriat leh ziaka dah tlak ni a kan ngaih te kan tarlang mai dawn a ni.

    I - ZOTLANG KHAW TOBUL:- Zotlang khaw lo pianchhuah nachhan bulpui ber chu Champhai zawl leilet vang hi a ni. British sorkar, Mizovin ‘Kumpinu Sorkar’ kan tih mai thinin kum 1890 atanga 1948 thleng Mizoram an awp a. Hetih hunlai hian Mizote kan la mawlin thingtlang lo nei ringawta eizawng thin kan ni. Sap ho khan leilet siam leh huan siam hi eizawnna tlak a nih zia Mizote an zirtirin an fuih thin a. Champhai zawl ram awlduai mai te chu leileta siama, leilet siam duh In 15  neithei chin Lal chu khaw hotu (Headman) ah an dah zui zel thin.

    Zotlang khaw dintu hi Butpawla, Zopui (Tuna Samthang) Lal a ni. Aizawl Bawrhsap HWG Cole I.A Mizovin ‘Kâwlsap’ kan tih mai hnenah Champhai zawlah leilet siam phalna a dil a. He Bawrhsap hi Mizote hmakhaw ngai em em tu, huan leh leilet siam mite zirtir  thintu a ni. Butpawlan leilet siam phalna a dil ang hian phalsak a ni a, tichuan kum 1900-ah Champhai zawl leileta siama khua din turin Lawihmun tlangah khua a rawn sât a, hei hi Zotlang khaw lo pianchhuahna bul chu a ni ta a ni.

    Khua din turin tlang hrang hranga a laichinte a sawm a, ban an phun hmasak berna chu tun hma a Hmar ho hnam peng pakhat , ‘Ruan’ an tih ho hmunhlui, Patetar tlang hnuai, Ruantlang khaw hmunhlui chung kâwn zam nuam takah a ni. Hemi hmunah hian an awm rei lo. Hmeichhe naupang pakhat Rodailovin a nute  feh hlannin an di tel dah khawm a lo ti kâng palh a, chu chuan an awmna a ti kang vek a, an kan fai tak vek avangin 1901-ah Lawihmunah an insawn leh a ni. An chhuahsan tâk hmun hi, ‘Kangtlang’ an ti a, tun thlengin he hming hi a pu ta a ni.

    Butpawla'n  khua din tura a sawm te:

1) Thingkhuanga Hmar        Pu HT. Laihluna pu            Lamchhip
2) Maitea hmar                   Pu H. Zothangmura pu       Lamchhip
3) Chheuva Hmar               Pu Hranghmingliana Pu       Lamchhip
4) Bawkpuia Chawnghlut    Pu C. Hrangchhunga Pu     Hmunhmeltha
5) Dolaia Fanai                   Pu F. Aihnuna Pu                Biate
6) Chhungtea                      Pu Lalsangzuala Pu             Zawngtetui
7) Darpathlawia                  Pu Hrangsavunga Pu           ????
8) Rohanga                         Pi ???????????                   Lamchhip
9) Chawnhluta                    Pu Lalkunga Pu                   ?????????
10) Hluma                          ???                                     ????


Heng mite hian kum 1900-ah Zotlang khua hi an lo din a, lam hla tak atanga lokal an nih avangi hian khua an din dawn hian Dova an tih chuan hetiang hian hla a`n phuah a.
    “Lalngo lenna hmun tlang tur kan thian dawn e
    Lung a leng ruai ruai dawn mange tlang tluanin.”
Zotlang khua hi nula hmeltha tak tak te tualchaina tura din ni awm tak a ni.

ZOTLANG KHAW CHANCHIN : 1900 - 2011

II - KHAW AWMTAWHNA HMUN TE:
    Lawihmunah kum 20 vel an awm a, hemi hmunah hian Kohhran a ding a, leilet an siam tan bawk. Hmun hran hran atangin an rawn pemlut ve reng bawk a, an tam lai berin In 70 lai an tling. Hetih hunlai hian khawtlang an lungrualin nuam an ti a, khaw dang tute mah an awt biklo ni tur a ni, an hla pakhat chu hetiang hi a ni.

    “A ngur per pur khua kan ngailo chuanglo
    Keimahni Lawihmun tlang tualnuam ka ngai e
    Lal tluang Darthangvunga tual lenna.”

    Vanduai thlak takin hripui a leng chiam a, mi engemaw zat an thi a. He an hri vei hi an awmna hmun hniam vang ah ngaiin hripui tlansan turin  kum 1920 ah Zotlangsangah khawthar an kai leh a, In 4/5 vel khawthar kai velo an awm. Hemi hmunah hian kum 1926 thleng an awm a, an tam lai berin In 42 vel an ni. 1922 ah Mission sap ten zirna In  an hawnsak a, sikul te sa in heihi Zotlang khua a sikul neih hmasak berna a ni.

    Kum 1927-ah Khawulh ah leh Lungverh hnarah an chhuk thla leh a, heta tang hian zawi zawi in tlangsang lem an pan chho zel a, inbanlet chho zelin hmun sang lai ber thlengin khawhmun an siam ta a ni. Heta an awmna hi ‘Zotlang Hmunhlui’ tiin tun hnu hian hriat lar a ni. Hemi hmunah hian 1967 thleng an awm a, Mizoram buai 1966 a lo chuak kha hemi hmunah hian an tuar a ni.

    Kum 1967-ah Khawulh (Tuna Khawulh veng awmna) ah an chhuk thla leh a, a hma kumin tuna Rajput vengah hian tlem azawng lo chhuk hmasa an awm bawk. Hemi hmunah hian kum 2 lek an awm a, kum 1968 ah khawkhawm (Grouping) in nang leh in Ruantlangah khawm an ni a, tuna Mizo Kohhran Biak In awmna pang perah awmin 1971-ah mahni khaw lama kir leh phalna sawrkar thuchhuak a awm a, tuna kan awmna hmunah hian 1972 atanga tun thleng hian kan awm ta a ni.

III. LEILET SIAM:
    A tira sawi tawh angin Zotlang khua hi Chgamphai zawl leileta siam vanga din a ni a, Lawihmun awmlai 1907-ah leilet hi an siam tan niin an sawi. Hetih hun lai hian Champhai zawl hi Phairuang leh Pumphir hmun a ni a, a vel ram hi ramngaw chhah pui pui a ni. Ramsa te an tam em em a, tin, sih te a tamin Ramhuai hmunpui ni-ah an ngai bawk. Butpawlan a nupui rawn pempui a tum pawh a pu zawn (A nupui pa) in Ramhuai ngawpui tukdarh tura a ngaih avangin a fanu chu pemve a phallo va, sum a chhuah sak nghe nghe a ni.
    Leilet an siam tan lai hian tunlai angin ran chhawr tur a awmlo a, lei chu bawngthuthlawha chekin an daikawi a, engemaw ti tiin buh an phun thei hram thin. An nupui te lungtum hnuntirin lei an tikawi a, an hahin an hrisel loh phah nasa hle thin. Leilet siam atana an ram hauh siam leh theilo tur te chu Lalin Salam chawi tirah  a vau thin. An chhehvel khuaten Ramhuai hmunpui tuk darh ngei tura an ngaih avangin leilet hi siam theilo se an ti a, “Chhura te chhurbura te, in dumdai a kawi emaw Chhurbura te,” tiin hna an thawh laia an bula lokal khual zin ten hla an phuah khum thin. Heitang hian hmuhsitna nen miten ti mah se nasa takin an bei sauh sauh thin. Hetih hunlai hian an buh kung a tha duh em em thin a, a hmin tha hleitheilo a, ramsa a tam avangin an tihchhiat sak fo bawk a, hei vang hian an tâm fo thin. An buh thaduh lutuk tihchhiat deuh nan hnim chi khat tunlaia leilet buh tichhe duh em em “Tuihnah” hi Manipur atangin Dolaia Fanai leh a thinan ten an va lachhuak a, an leilet siamah a chi an theh thin an ti.
    Buh mumal an tharloh avangin an tâm fo a, an khaw thenmawm ten an khuaah pur phurh pawh an phal lo va, Burma ramah pur an phur thin a ni. Harsa taka an thawhna chu alo hlawhtling a sawrkar hriattham an lo ni a, sawrkarin bawng hal khat a pe a, chu chu an inchhawrchhawk thin. Bawng chhawr dan hi Midum phaiah leh Manipurah te an zir a ni.

ZOTLANG KHAW CHANCHIN : 1900 - 2011

IV. KRISTIANNA LUH THU:
    Zotlang khuaah Kristianna hi kum 1906-ah a lut tan a, Kristian sakhua puluttu hi Lalbuana, Biate khua Kristian hmasa a ni. Biate lal Kairuman Kristiante a huat avanga a khua a tanga a hnawhchhuah a ni a, Butpawla khua, Lawihmunah Kristian sakhua hi a rawn pulut ta a ni. Kristiana inpe hmsa ber te:-
(1)Thankhama (2)Rochhunga (3)Hanga (4)Zalera (5)Chawnga (6)Khawthlaha (7)Laikunga (8)Thanghleia (9)Lianthangpuii
    
    Kristianna a luh tan tirh hian Mizo khaw dang angin Kristian te dodalna a nasa ve lova, Butpawla hi Lal tha tak a nih vang pawh a ni ang. Amaherawh chu Kristiana inpe ve duhlo min thenkhat an awm a, chung mite chuan Kristiante chu hetiang hian hla an phuah khum thin -
    “Dar ri leh dar ri a dang mang e,
    Keini dar ri lal lai zu dawmna vengah,
    Kristian dar ri chu ‘D’ auh hla”
    
    “Keizawng nuam chuang hian ka ring love,
    Ansawi Zion Jerusalem kulh chhungah,
    Chhailai ‘D’ tel lova tual len chu.”

    “Vanramah sang chuang an awm nem maw!!
    Pulpit lawn la vanram kai inti mai rawh,
    A tawk e Parte i ‘D’ thlirna.”

    “Parte keimah hi mi ring mai rawh,
    Thlenga lo chhuak uaiin leh chhang phel hi,
    Lal Isua rim reng a nam love.”

    “Hremhmun in sawi maw misual hremna,
    Haiheng no khat te hian,
    Ka pik hlum zel dawn e Valmawlan.”

    “An sawi thangvan zawl a zau laiah,
    Hmingthangpa leh Lalrikhumpa kai ai chuan,
    Kaithuampa kaiin ka ring zawk e.”
    
    Heng hla phuahte hi Dova, Saikhuma, Hleia, Saiphunga, Lawisiamliana leh Thansiama te an ni. Hetiang hian Kristiante chu hlain phuah khum mah se, zawi zawiin Kohhran chu a thang chho zel a, Kristiana inpe pawh an pung zel a ni.

CHAMPHAIAH PARKING FEE KHAWN TUR TENDER CHHUAHCHAMPHAI KHAWPUI CHHUNGA PARKING FEE KHAWN DAN TUR CHUNGCHANGAH MEETING NEIH A NI

Vawiin khan Champhai DC Pu Vanlalngaihsak
a hoin Champhai khawpui chhunga Parking fee khawn dan tur chungchangah meeting neih a ni.


He meeting hi Champhai DC Conference Hall Keifangtlangah neih niin Champhai khawpui chhung hmun 4 Awmpui Veng, Vengthlang Dawr Veng, Tuipui Bazar leh Bethel kawnah te Parking fee hi khawn tur a ni a. Parking fee hi sawrkarin ruahmmanna a siam sa pawmin khawn tur a ni a, darkar khatah Cheng 10 zel khawn tur niin lirthei dah rei dan a zirin a parking fee hi san chhoh zel tur a ni dawn a ni. Heng Parking fee khawnna turah hian Champhai District Transport Office te chuan reserve Price pawh ruahman fel tawhin naktuk Janury ni 23 atangn tender chhuah tan a ni ang a, February ni 23 Chhun dar 12 thleng tender hi chhan theih a ni ang. Parking Fee khawnna tura ruahmman ah hian lirthei 204 dah theih tura ruahman niin lirthei ke pahnih nei 123 leh LMV 81 dah theih a ni ang.-DIPR

Champhai District Electoral Roll TLANGZARHELECTORAL ROLL TLANGZARH

Vawiin khan kum 2017-a Champhai District Electoral Roll chu Pu Vanlalngaihsaka, Champhai DC leh District Election Officer ni bawk chuan a tlangzarh.

Pu Vanlalngaihsaka, DEO chuan thu sawiin nikum September thlaa Draft Roll tlangzarh a nih hnuah Final Roll tlangzarh a ni thei chu a lawmawm hle a ni, a ti a, electoral roll peihfel a nih theihna tura thawktute inpekna te, political party leh tlawmngai pawlte tawiawmna leh thlawpnaah lawmthu a sawi. DEO chuan political party te chu election kaihhnawih thil hrang hrangah a pawimawh ber te an nih angin sorkarin hetiang lam thil tih a neihte ngai pawimawh thin turin a chah bawk a ni.


He hunah hian Pu Lalremruata Kullai, EO chuan nikum chhunga Electoral roll ennawn dan tlangpui report a pe a. Kum danga tih thin angin khaw hrang hrangah hearing neih a ni a. Hemi bakah hian Election Commission of India ruahman angin BLO te chu in tinah lutin electoral roll-a la chuang lo leh siamthat ngaite an dap thu a sawi a, February thla atang hian siamthat ngaite siamthat a nih tur thu a sawi ve bawk.

Electoral roll tlangzarh taka a lan danin Champhai District-ah hian voter nei mi 82851 an awm a. Heng zinga 41128 chu mipa niin 41723 chu hmeichhia an ni a, vote nei thar hi mi 2054 awmin nikum aiin vote nei hi Champhai district-ah 1596 in an tam zawk a, an punna hi 1.9% a ni.


Assembly Constituency 5 zingah 23 Champhai North AC chu vote nei tamna ber niin 18228 an awm a, 25 East Tuipui chu a tlemna ber niin vote nei 14696 an awm a ni. Nikum chhunga electoral roll-a lut thar tamna ber chu 24 Champhai South niin lut thar hi 404 an awm a, vote nei sa atanga chhutin hei hi za zela 2.3 a ni. Champhai district-ah hian vote nei zingah mipa aiin hmeichhia an tam zawk a, sex ratio hi 1017 niin Champhai North leh South-ah te hian mipa aiin hmeichhe voters an tam zawk a ni. Polling station-a voters tamna ber chu Champhai South AC-a 24/22 Zokhawthar a ni a, voters 1268 an awm a. Polling station-a voters tlemna ber chu Lengteng A/C-a 21.24 Taitawkawn niin voters 53 an awm a ni. Electoral roll tihchhuah tharah hian kum 2000 hnu lama piang mi 11 te chu thun luh an ni bawk.

Electoral roll-a thun tharte voters ID hi tun thla ni 25-a hman tur National Voters' Day hian sem chhuah a ni ang. Electoral roll tlangzarh tak hi vawiin khan political party te hnenah sem chhuah nghal a ni bawk.-DIPR

Champhai Keilungliah lui khuap dawnChamphai North bialtu MLA TT  Zothansanga chuan January 6, Inrinni khan Champhai Press Club-ah thuthar thehdarhtute a kâwm a; Champhai Keilungliah lui khuah dan tur a sawifiah.

TT Zothansanga chuan, Keilungliah lui hi Non-Lapsable Central Pool of Resources (NLCPR) sum nuai 1,988 sengin khuah a nih tur thu sawiin, PHE department hmalakna a nih thu leh sum hman tur pawh sorkar laipuiin a pek tawh thu a sawi.


MLA chuan, tuikhuah chu Champhai leilet zâwl châwmna tura tui dah­khawlna châwmtu tur a nih dawn thu te, Champhai boruak ro lutuk tihnáwngtu tura duan thu te, hun âwla mipui intihhlimna leh hahchawlhna tur a nih thu te, Champhai khawpui cheina pakhat a nih dawn thu leh sangha khawina hmun atan hman a nih dawn thute a sawi bawk.

TT  Zothansanga sawi danin, tuikhuah sân zawng chu metre 22 a ni ang a, metre 4-a sanga khuah belh leh theih tura duan a ni. A bang chhah zawng chu metre 14 a ni dawn a, tuikhuah kotlang chu metre 4-a zau tur niin, lirthei tlân theih tura siam a ni ang. Tuikhuahin ram square metre 35,00,000-a zau a chîm dawn a, tui cubic meter 24,00,000 a tling thei dawn a ni.

Tuikhuah hual chhuak­in kawngpui metre 4-a zau laih tur a ni a, survey leh investigation atan hman nghal turin Rs. 10,00,000 hmuh a ni tawh a, sorkar kum kal mek chhungin tender chhuah tum niin, tuikhuah hna chu kum thum chhunga zawh tum a ni. -Vanglaini

MJA Champhai District-in (31.12.2017) a kum 30 anih lawmna chi khat atan a vantlang tana tui thianghlim in tur  Darthangvunga Traffic Point Champhai Vengthlang Presbyterian Biak In tuala Rs 1, 81,500.00 (Cheng Nuai khat singriat leh sangnga) chuang seng a siam,  "MJA SIKTUI THIANG" chu vawiin chawhnu dar 1 khan Champhai District Bawrhsap  Pu Vanlalngaihsaka IAS chuan vantlang tana hman theih turin a hawng. 

DC Pu Vanlalngaihsaka chuan faina leh thianghlimna lam a ke penna ni pahfawma MJA in vantlang tana rawngbawlna ropui tak a siam chu fakawm atih thu leh hmasawnna rahbi pawimawh tak anih thu a sawi a. Hetiang rotling siam anih theihna tura Champhai DRDA, BDO, PHED leh P & E Department leh Vengthlang VC te puihbawmna chu fakawm a tih thu a sawi bakah Mipuiten mahni ta anga enkawl zui tur leh tangkai taka hmang turin duhsakna a hlan nghal a ni. 

He hun MJA Champhai District President Pu C. Lalhnunpuia kaihhruaiah hian Champhai PHED WATSAN Circle SE Er. Lalrammawia pawhin thu sawiin MJA Siktuithiang chu Champhai Darthlalang anih thu sawiin, a hmangtu mipuite a zirin hman tangkai anih tur thu a sawi a. Vengthlang Presbyterian Kohhran Committee, Champhai Vengthlang Branch YMA leh PWD-ten he hmalakna kawnga an tha thawhna avangin an chungah lawmthu a sawi bawk a ni. 

MJA Siktui Thiang siamna tur hian Convergent sum hmangin Champhai BDO atangin Rs 100000.00 (Cheng nuaikhat) ruahman a ni a. Hemi bak zawng senso ngai hi MJA Champhai District chuan a tum thung a ni. -DIPR


Vawiin chawhnu dar 3 khan I&PR Conference Hall, CHANEM Building Champhaiah, Advance Krismas lawmna leh MJA member thar Tv Jacob Lalnunhlima (LCN) lawmpuina hun hman a ni.
CHAMPHAI-AH MJA MEMBER THAR LAWMPUINA LEH ADVANCE KRISMAS HMANNA NEIH A NI


He hun hi Dr Lallawmkima, MIS, DIPRO Champhai District chuan kaihruaiin kalkhawmte lawmna thu a sawi a. MJA leh I&PR Department ten kum tluana thawhhona tha tak an neih avangin lawmthu a sawi a. Kum thar lamah pawh chhunzawm zel anih a beisei thu a sawi bawk a ni. MJA Memberte chu an thawhsak mipuite tana rinawm leh taima taka thawk chhun zawm zel turin a chah nghal bawk a ni.

CHAMPHAI-AH MJA MEMBER THAR LAWMPUINA LEH ADVANCE KRISMAS HMANNA NEIH A NI

Pu C. Lalhnunpuia, President Champhai District pawhin thu sawiin I&PR Department nena thawhhona tha tak an nei chu lawmawm a tih thu a sawi a. Member thar lawmna leh Advance krismas lawmna programme buatsaih a ni chu lawmawm a ti a. MJA Member kalkhawmte chu  zalenna zau tak an neih chu fimkhur taka hmang tangkaia, an rawngbawlsak mipuite hmakhua ngai thin turin a chah a. Awm hmun atang mai nilovin pawnlama vakchhuaka hnathawk thin turin a fuih nghal bawk a ni. 

He hunah hian MJA member thar TV Jacob Lalnunhlima hnenah lawmpuina thilpek leh citation DIPRO-in a hlan a. Nl Lalmuanpuiin hunserh a hmanga. MJA Member dangte pawhin thu sawina hun an nei a. Pi Zothanpuii, DIPRO Staff-in lawmthu sawina neiin hun a khar a ni. Programme zawh anih hnu hian chawhlui kilhona neih niin kalkhawm ten hun hlimawm tak an hmangho a ni.-DIPR

ZUK LEH HMUAM A FIHLIM VENGAH CHAMPHAI RUANTLANG PUAN A NIChamphai Ruantlang Veng chu Mizoram a Zuk leh Hmuam a fihlimna (Tobacco Free Village) pahnihna atan nimin chawhnu khan Champhai Additional DC Pi Lalsangpuii Hmar chuan a puang.

Addl. DC Pi Lalsangpuii Hmar chuan kan taksa hrisel zawk nan Zuk leh Hmuam ti lo tura chak taka hmalak anih vangin Mizoram a zuk leh hmuam ti mek 57% in a tlak hniam thu a sawi a. Zuk leh hmuam kaih hnawih vangin khawvelah Second tin mi an thih bakah kumtin mi maktaduai 5 in an thih phah thu leh zuk & hmuama in awmkarna a awm loh chuan kum 2030-ah chuan kumtin mi maktaduai 8 velin an thihpui tur thu a sawi a. Faina leh thianghlimna-in hriselna a kentel tlat vangin Mizoram hmun tam zawk hi Tobacco Free Village a puan zawm zel ni thei se a duh thu a sawi bawk.

ZUK LEH HMUAM A FIHLIM VENGAH CHAMPHAI RUANTLANG PUAN A NI


Declaration of Tobacco Free Village hun Vanhnuailiana Hall, Ruantlang a neih hi Champhai BDO Pi PC Zonuntluangi chuan kaihruaiin,  Zuk leh hmuam a fihlim Veng a Ruantlang puan anih dan phung hrilhfiahna a nei hmasa a. He hmalakna hi District Tobacco Control Cell & Anti-Tobacco Squad, Champhai District leh Ruantlang Village bakah Champhai BDO te tangkawp a tih anih thu a sawi.

Champhai Ruantlang hi Model Village a a puan anih angin vantlang hmasawnna leh hriselna lam hawi a hmalakna peng hrang hrang thawh mek anih dan tarlan a niin,  Champhai District Anri-Tobacco Squad leh Ruantlang Anti-Tobacco Squad atangin COTPA leh Food Safety & Standard Act chungchang ngaihthlak anih bakah zuk leh hmuam chungchang a khuah khirhna dan dinglai pawimawh zual tarlante ngaihthlak a ni bawk.-DIPR

ZUK LEH HMUAM A FIHLIM VENGAH CHAMPHAI RUANTLANG PUAN A NIChamphai Ruantlang Veng chu Mizoram a Zuk leh Hmuam a fihlimna (Tobacco Free Village) pahnihna atan nimin chawhnu khan Champhai Additional DC Pi Lalsangpuii Hmar chuan a puang.

ZUK LEH HMUAM A FIHLIM VENGAH CHAMPHAI RUANTLANG PUAN A NI


Addl. DC Pi Lalsangpuii Hmar chuan kan taksa hrisel zawk nan Zuk leh Hmuam ti lo tura chak taka hmalak anih vangin Mizoram a zuk leh hmuam ti mek 57% in a tlak hniam thu a sawi a. Zuk leh hmuam kaih hnawih vangin khawvelah Second tin mi an thih bakah kumtin mi maktaduai 5 in an thih phah thu leh zuk & hmuama in awmkarna a awm loh chuan kum 2030-ah chuan kumtin mi maktaduai 8 velin an thihpui tur thu a sawi a. Faina leh thianghlimna-in hriselna a kentel tlat vangin Mizoram hmun tam zawk hi Tobacco Free Village a puan zawm zel ni thei se a duh thu a sawi bawk.
Declaration of Tobacco Free Village hun Vanhnuailiana Hall, Ruantlang a neih hi Champhai BDO Pi PC Lalnuntluangi chuan kaihruaiin,  Zuk leh hmuam a fihlim Veng a Ruantlang puan anih dan phung hrilhfiahna a nei hmasa a. He hmalakna hi District Tobacco Control Cell & Anti-Tobacco Squad, Champhai District leh Ruantlang Village bakah Champhai BDO te tangkawp a tih anih thu a sawi.

ZUK LEH HMUAM A FIHLIM VENGAH CHAMPHAI RUANTLANG PUAN A NIChamphai Ruantlang hi Model Village a a puan anih angin vantlang hmasawnna leh hriselna lam hawi a hmalakna peng hrang hrang thawh mek anih dan tarlan a niin,  Champhai District Anri-Tobacco Squad leh Ruantlang Anti-Tobacco Squad atangin COTPA leh Food Safety & Standard Act chungchang ngaihthlak anih bakah zuk leh hmuam chungchang a khuah khirhna dan dinglai pawimawh zual tarlante ngaihthlak a ni bawk.-DIPR

Ni hnih awh tur Village Council Conference cum Panchayat Sammelan chu vawiin chawhma dar 11 khan Champhai Town Hall-ah tan a  ni a. He hunah hian Champhai North bialtu MLA Pu TT Zothansanga chu khuallian a ni. Panchayat Sammelan puala VC hnuaia  hnathawh tarlanna thlalak en theih turin a hawng  nghal a ni.

Kuallian chuan VC member kalkhawmte chu khawtlanga mawhphurhna sang tak nei an nih thu leh khawtlang tana thahnemngai tak, midangte tana hnathawk thin an nih thu a sawi a. Phut let awm lova khawtlang hmasawnna atana an hnathawhah lawmthu a sawi a, sawrkar pawhin VC-te hmakhua ngaiin ngaihtuahna a seng zel dawn a ni, a ti a. Panchayat Raj chu India dan puiin State tina din tura a tih anih thu sawiin Mizoramah pawh kalpui tum a ni a, amaherawhchu thil siam rem leh zir chian ngaite a la awm avangin din ni rih lo mahse chak taka hmalak mek zel anih thu a sawi a. VC member te chu khawtlang mamawhte a thlenna tur department leh hotute hnena thlen thin turin a chah a. Bengvar nan leh hnathawh awlsam zawk nan Training-te kal zel turin a chah bawk a ni. Eirukna chungchangah VC te an fihlim thin chu fakawm tiin eirukna laka fihlim tur chuan a te ber atanga a lian ber thlenga mahnai theih ang tawk theuha kan rinawma kan do tlat a ngai a ni, a ti a. Khawtlang hmasawnna leh vawn him kawngah VC , sawrkar leh mipuite thawhho tlat a ngaih thu a sawi a. 

Pu TT Zothansanga chuan zirna lama nasa zawka tan lak angaih thu sawiin VC te pawhin mahni bial theuha zirna lam uar thei tura thangthar te an zirtir angaih thu sawiin a bik takin hemi lamah hian Champhai District mipuite kan than harh a hun tawh tak zet a ni, a ti a. Champhai mipuite mamawh tak Auditorium changtlung tak mi 1500 vel leng tur pawh sak anih thuai theih nan hmalak anih thu a sawi a. SIRD&PR buatsaiha Training VC te tana siam a ni chu lawmawm a tiin nakin zel atan pawha zawngchhang tlak tak a ni, a ti a. Training chhim tur a kalkhawm VC Member-te chu hlawkpui nana hmang theuh turin duhsakna a hlan nghal a ni.

He hunah hian Pi Maria CT Zuali, Director SIRD&PR pawhin thu sawiin  Village council member-te tana training leh Panchayat Sammelan chu Mizoram District hrang hrangahte neih anih thu a sawi a.Central sawrkar pawhin Panchayat Raj din hi a ngai pawimawh a, hemi atan pawh hian Ministry of Panchayat Raj kaltlangin sum cheng vaibelchhe 11 chuang a rawn pek thu a sawi a. Mizoramah Panchayat Raj din a nih theih nan hmalak mek zel anih thu leh hemi atan hian zirchianna state dangah te neih a ni tawh a, VC memberte  pawh zirchiang tura state danga intirh anih tur thu a sawi bawk a. Champhaiah pawh District Panchayat Raj Resource Centre sak mek anih thu leh kum thar lama hawn anih tur thu a sawi a. Mizoramah Panchayat Raj kan hman loh avangin Finance Commission atang sum lokal cheng nuai 20,000 lai kan chan thin a ni, a ti a. Hmasawnna ruhrel siam kawngah huan lo ram siamah tan lak nise, rilru leh thinlung thlenga cham tur hmasawnna siam chu thil pawimawh tak a ni a ti a. Training buatsaih anih theih nana DC leh a thawhpuite inpeknaah lawmthu a sawi bawk a ni.

Champhai Dsitrict chhunga VC 108  awm zinga hnathawk tha zual thlanchhuah pathumte hnenah lawmman trophy leh pawisa fai khuallianin a hlan a. VC tha ber chu Biate niin,  Pawlrang leh Samthang ten an dawt  ve leh a ni. Heng bakah hian SIRD &PR bultumin Computer full set 11 Champhai District chhunga   VC thlanchhuah 11 te hnenah khuallian in a hlan nghal bawk a ni.

VILLAGE COUNCIL CONFERENCE CUM PANCHAYAT SAMMELAN NEIH A NI


 Vawiin VC Conference cum Panchayat Sammelan hawnna programme hi Champha District Bawrhsap Pu Vanlalngahsaka, IAS chuan kaihruaiin kalkhawmte lawmna thu a sawi a. Pu Khawlsiamthanga Khawlhring, Sr. Core Faculty, SIRD&PR-in lawmthu sawiin hun a khar a ni. Chawhnu lamah Technical Session neih niin SIRD&PR, PHE leh Law and Judicial lam atanga mithiam ten zirtirna an pe a ni. Training hi naktuk lamah pawh chhunzawm leh tur a ni.

Vawiin programme-ah hian Department tina Head of Office, DC staff, VC member leh chanchinbumite an tel a ni. -DIPR

champhai chanchintharVawiin chawhma dar 11 khan DC Conference Hall, Keifangtlangah Champhai District Bawrhsap Pu Vanlalngaihsaka hovin boruak muanawm tak hnuaia Krismas leh Kum thar Champhai mipui ten an hman theih nan Dan leh Thupek chungchangah meeting neih a ni.

DC Pu Vanlalngaihsaka chuan Krismas leh Kum thar felfai taka hman a nih theih nan theih tawp chhuah turin kalkhawmte chu a sawm a. Hunpui laia boruak muanawm leh tha tak a awm theih nan sawrkar lama hotute, mipui leh khawtlang hruaitute chu thawhho puiah a sawm a ni.

Meeting chuan kum danga lo tih thin tawh angin Sub-Headquarter hnuaia YMA Branch 25 te chu mahni huam chhung theuha duty insiam leh nise tha a ti a. Excise and Narcotics Department-te hmalaknain  ruihhlo do Special Drive neih ni leh se tih a ni a. Meeting chuan  No tolerance khauh taka kalpui leh nise; a bik takin krismas hma December ni 22 atanga 24 ah te beih ngawrh leh zual nise a ti a. Home Minister thuchhuah bawhzuiin halpuah/halmawi leh silai lem mu nei hman, zawrh, kawl reng reng khap tlat nise, thu pek zawmlote chu case siam zel nise tiin a rel a. VC te chu an huamchhung theuha khapna thupek lo puangzar zel tura ngen nise a ti a.

Heng bakah hian Hunpui chhunga kawngpui tha, eng leh tui hnianghnar zawk awm theih nan   PWD, P&E leh PHE Department ten hma la se tih a ni a. Lirthei veivak lo ziawm zawk nana tan la tura Traffic Police lamte ngen nise tih a ni a. Darthangvunga Point atanga Selluaia Point inkar chu December ni 18 atanga 23 leh December 29 atanga 30 chhunga No parking Zone a siam nise heng bakah hian Chalchung Run bul kawngkama lirthei dah phal tawh loh nise tih a ni a.

Fire Brigade-te engtiklai pawha che chhuak thei tura inralring reng tura tih nise, Hospital lama thawktute pawh hunpui laia intipalh an tam thin avanga duty tha tak indah tura ngen nise ti a rel a ni a. Faina kawngah inthlahdah phah lova hunpui lai pawha hmalak zel nise tih a ni a. Mamawh huna biakpawh mai theih turin Police, Excise, Traffic leh YMA-te biakpawhna tur number TV Scroll lama tihlan theih nise ti a rel a ni bawk a ni.

Vawiin meeting-ah hian dan leh thupek kengkawhtu lam department hrang hrangte, tlawmngai pawl hrang hrang leh khawtlang hruaitute an kal khawm a ni. -DIPR

Champhai District chhunga Measles-Rubella (MR) Vaccination Campaign beihpui thlak dan tur workshop hawna chu vawiin chawhma dar 10 khan I&PR Auditorium, CHANEM Building-ah neih a ni a.  Workshop hawnna hun tawi buatsaih  hi Champhai District Bawrhsap leh District Task Force for Immunization ( DTFI) Chairman nibawk Pu Vanlalngaihsaka chuan khuallian niin a hmanpui a. Workshop hi Dr. Vanlalnghaki, CMO, Champhai District hova nilenga neih a ni.

Khuallian Pu Vanlalngaihsaka chuan khawvela Public Health Programme lian ber Measles-Rubella (MR) Vaccination Champhai District chhunga hlawhtling taka kal pui tur chuan line department hrang hrangte thawhhona tha neih angai a ni, a ti a. Hmaih bik awm lova a dawng turte hnena vaccination pek a nih theih nan uluk leh felfai taka hmalak angaih thu a sawi a. Vaccination Campaign kalpui anih hmaa zirchianna Workshop neih a ni chu lawmawm a tih thu sawiin hemi chhim tura kalkhawmte chu workshop hlawkpuia chhawr tangkaitu ni theuh thei turin duhsakna a hlan nghal a ni.

India rama Measles-Rubella za zela 90 aia tam mah hi naupang kum15 hnuai lam ten an vei ber a. MR Vaccine hi naupang thla kua atanga kum 15 inkar a mi ten an la thei a, tun dinhmuna Mizoram puma MR vaccine la thei naupang hi 3,92,902 an awm mek a hriat a ni a. Champhai District chhung bikah chuan  naupang  38,895 vel hnenah MR Vaccination hi pek tum a ni.

He natna nuaibo emaw, titlem tur chuan Vaccine hi naupang kum 15 hnuai lam za zela 95 aia tam mah pek an ngai a; chumi tur chuan kum bithliah tumah hmaih awm lova MR Vaccine hi pek a ngai dawn a ni. Tunhma Measles Vaccine thin kha Measles leh Rubella natna do thei vaccine hmun khata awm kawp Measles-Rubella (MR) tiha kalpui tawh tura ruhmanna siam a ni a. Vaccination Campaign zawh anih hnuah hian Central lam atanga mithiam ten  endikna leh naupang vaccine la thei za zela 95 chuangte hnenah pek vek anih leh nih loh an rawn zir chiang leh  dawn a ni.

Ruahman dan chuan Vaccination Campaign hi kum thar January Ni 18 atanga phase hrang hranga kalpui tur a ni a. School atanga tanin , Khawtlang (Community) leh thual nawnna te neih a ni dawn bawk a ni. India ram chu kum 2020 ah chuan he natna awm tawh lohna rama siam hman tum niin chak taka hmalak mek zel a ni.

Vawiin MR Vaccination Workshop-ah hian he lama thiamna nei ten presentation an nei a. He hunah hian  Champhai  District huam chhunga Medical Officer-te, Concern Medical Staff-te bakah  line department aiawhte an tel a ni. -DIPR

CHAMPHAI DC HOVIN RUALBANLOTE NI PUALA HUN HMAN A NIDecember ni 3 (Pathianni) hi Rualbanlo/ Vohbikte Ni, International Day of Persons With Disabilities a ni a. Hemi pual hian vawiin chawhma khan SSA leh RMSA  Champhai District tangkawp  buatsahin Champhai Kahrawt Community Hall-ah hun hman a ni a.  Champhai DC Pu Vanlalngaihsaka IAS chuan khuallian niin he hun hi a hmanpui a. Kumin atana thupui thlan chu ‘Transformation towards sustainable and resilient Society for all’ tih a ni.

Champhai DC Pu Vanlalngaihsaka chuan pianphunga rualbanlo ten an chanvo dik tak leh dikna an vawn him zel theih nana thawh chu thil tih makmawh a ni, a ti a. Khawvel changkang leh hmasawn ruala hma an sawn ve zel theih nana thawh chhunzawm zel a tul thu a sawi a. Khawvel ram intelkhawmna UN Assembly chuan kum 1992 Assembly-ah Rualbanlote Ni, International Day for Disabilities hi pawmin kum tina hman turin thutlukna a siam anih thu a sawi a. Heng bakah hian UN Assembly member 193 awmna September Ni 15, 2015 thu khawm chuan khawvel ram nuam zawk, sik leh sa tha, mitin huapzo hmasawnna ‘Sustainable Development 2030’ a duang chhuak a; chung zinga tum bulpui  17 zingah chuan Vohbikte/ Rualbanlote tan ruahmanna  siam a tel a ni, a ti a. Vohbikte Ni hmang tura kalkhawmte chu Vohbik te chanvo leh dikna humhallh anih theih nana thawk theuh turin a sawm nghal a ni.

CHAMPHAI DC HOVIN RUALBANLOTE NI PUALA HUN HMAN A NI


Programme hi Pu C.Hualrikhuma,Dy. DPC, RMSA, Champhai District-in  kaihruaiin kalkhawmte lawmna thu a sawi a. Pi Lalrengpuii, IE(Inclusive Education) Coordinator RMSA, Champhai District-in  vohbikte tana RMSA hmalakna a tarlanga. Pi H.Laltlansangi, IE Coordinator SSA, Champhai District-in vohbikte tana SSA hmalakna report a pe a. Pi K. Lalsiamliani DPC, SSA Champhai District-in  lawm thu sawiin hun a khar a ni. Rualbanlo/ vohbikte hnenah khuallian in thilpek hlanna a nei a. Mal zai leh vohbikte atanga special itemte neih a ni a. Programme zawh hnu hian rualbanlote tan intihhlimna Special Olympics / outdoor games Kahrawt Field-ah buatsaih niin hun hlimawm tak hman a ni.

RMSA Champhai District hnuaia Inclusive Education (IE) ah hian Vohbik zirlai 130 awm mekin an tan hian allowances, hamthatna dang leh harsatna sut kian nan puihna hrang hrangte pek an ni thin a. NGO, vohbikte nu leh pa leh khawtlang tan Awareness Campaign-te neih thin a ni bawk. SSA Champhai District hnuaia Inclusive Education-ah hian vohbik zirlai 438 awm mekin sikul thleng phalo tan Home based Education; Ngur, Vapar, Lamzawl, Bungzung, Ngopa leh Champhaiah te kalpui a ni a. Govt Vengthlang Primary School, Champhai bulah Resource Room siam niin he hmunaha hian Exercise leh Physiotherapy-te tih sak thin an ni bawk a ni. Kum 2016 chhung khan mit thalote tan tarmit 220 pek a ni a, kumin bikah chuan mi 30 te hnenah tarmit pek an ni. Kal theilote tan Wheelchair-te pawh pek an ni a. Medical Assesment Camp-te pawh neih a lo ni tawh thin bawk a ni.
Kum 2011 Chhiarpuia chhinchhiah dan chuan Mizoramah rualbanlo 15,160 an awm a ni.-DIPR Mizoram

mizoram chanchintharVawiin chawhnu khan District AIDS Prevention and Control Unit (DAPCU), Champhai District buatsaihin Champhai Venglai Community Hall-ah World AIDS Day puala hun hman a ni a. He hunah hian Pu Vanlalngaihsaka IAS, Deputy Commissioner, Champhai District chu khuallian a ni. Kum 1988 atang khan khawvel pumah World AIDS Day hi hman thin a ni a. Kumin thupui atan ‘Increasing impact throught: Transparency, Accountability and Partnerships ( Nihna anga lan ngamna, Mawhphurhna hlen ngam leh thawhhona tha)’ tih chu thlan a ni.

Khuallian Pu Vanlalngaihsaka chuan AIDS natna hian hnam leh ramri kham a neih loh thu sawiin kum 1984 kuma HIV hrik hmuhchuah anih hnuah mi tam takin nunna an chan tawhin vei mek mi tam tak tak an awm a ni, a ti a. AIDS natna darh zau zel tur ven chu khua leh tui tinte  mawhphurhna anih thu sawiin nun uluk leh inkaidarh theihnate hriata pumpelh angai a ni, a ti a. A district ang zawng pawha tan lak a hun tawh tak zet thu sawiin AIDS natna chu vawiin chauh ni lovin engtiklai pawha kan doa kan ven reng a ngai a ni, a ti a. He natna hian kan ram min chenchilha kan bul hnaia awm reng anih avang hian a la vei lo ten an kai loh nana tan lak angai a; mipui, khawtlang hruaitu leh sawrkar tanho zel angai a ni, a ti bawk.

CHAMPHAIAH CHANCHINTHAR- WORLD AIDS DAY PUALA HUN HMAN A NI


Vawiin programme-ah hian Dr Vanlalnghaki, CMO Champhai District-in kalkhawmte lawmna thu a sawi a. World AIDS Day thupui (theme) hawnna leh sawi zauna Pi C.Lalruatfeli, District Programme Manager, DAPCU-in a nei a. Dr Samuel Laldinthara, Medical Officer, ART Centre, District Hospital Champhai hnen atangin Champhai District chhunga HIV positive dinhmun tlangpui report ngaihthlak a ni a. Pu Lalthlamuana Ralte, DIS, DAPCU-in lawmthu sawina neiin hun a khar a ni.

AIDS natna hi kum 1986 khan India rama hmasa ber atan Chennai atangin hmuh chhuah a ni a. Mizoramah chuan kum 1990-ah hmuhchhuah niin Champhai District bikah chuan kum 2002 khan hmuhchhuah a ni. Mizoramah chuan August 2017 thleng khan thisen 6,34,201  test tawhah HIV positive 15,633 hmuhchhuah tawh a ni a. Kum 2016-2017 chhungin kai thar 2,048 hmuhchhuah a ni tawh a. Champhai District chhunga inkaichhawnna bulpui ber chu inchiuna Syringe leh hriau thianghlimlo hmanpawlh vang a ni a, hemi vanga kai chu mi za zela 42.86 niin Mizoram pumah chuan za zela 26.16 a ni. Sex atanga inkaichhawn chu za zela 51.02 niin Mizoram pumah za zela 67.69 a ni. Nuin nau chunga a kaichhawn hi tlem tial tialin za zela 4.40 a ni a, a chhan leh vang ber chu tha taka  ART an lak thin vang a ni. Heng bakah hian chhan hriat loh atanga kai za zel a 1.73 an awm bawk a ni.

Kum 2011 atanga October 2017 thlenga chhinchhiah danin Champhai District-ah HIV Positive 1,521 an awm a, heng zinga 166 chu nuin nau chunga  kaichhawn niin a bak 1,355 chu thil dang vanga kaichhawn (general) an ni. Kumin bikah kai thar 103 awmin heng zinga tam ber hi inchiuna hriau thianghlimlo hman vang a ni. Kum bithliahah chuan kum 25-34 zingah vei thar an tam berin  mi 46 an ni a. Mipa bikah  kum 25-34 inkar tam berin  hmeichhia kum 25-49 inkarah kai thar an tam ber a ni. Mipa zingah hriau thianghlimlo hman pawlh vanga kai an tam ber laiin hmeichhiaah chuan sex vanga kai an tam ber ve thung a ni.

Vawiin World AIDS Day hmanna hunah hian Health department-a thawktu, sawrkar official, Home a thawktu, NGO leh zirlai thahnem tak an tel a ni. -DIPR Mizoram

Vawiin khan Election Commission of India hmalakna hnuaiah Champhai District Level National Election Quiz: Inter-School Contest 2017-18 chu tluang takin Govt. GM HSS, Champhai ah buatsaih a ni a. Pu Vanlalngaihsaka, District Election Officer chuan Khuallian niin he hun hi a hmanpui a ni. 
National Election Quiz hi multiple choice exam type a kalpui niin Champhai District chhunga school 21 atangin zirlai 42 an tel a. Zing dar 9 ah tan niin exam zawh hian result puan nghal a ni. 


Zirlai mimal inelnaah Zonunthari, Presbyterian English School, Zotlang, Champhai chu pakhatna a ni a. Ramnunsiami, Presbyterian English School, Zotlang te, V. Lalnunpuia, Govt. GM Higher Secondary School, Champhai leh C. Lalrinhlui, Hnahlan English Medium School te pahnihna niin PC Lalmalsawmi, Govt. Chawngtlai High School chu pathumna a ni. 

School inelnaah Presbyterian English School, Zotlang pakhatna niin Hnahlan English Medium School te pahnihna an ni a. Govt. GM Higher Secondary School, Champhai leh Govt. Chawngtlai High School te pathumna an ni. -DIPR Mizoram

Vawiin khan Election Commission of India hmalakna hnuaiah Champhai District Level National Election Quiz: Inter-School Contest 2017-18 chu tluang takin Govt. GM HSS, Champhai ah buatsaih a ni a. Pu Vanlalngaihsaka, District Election Officer chuan Khuallian niin he hun hi a hmanpui a ni. 
National Election Quiz hi multiple choice exam type a kalpui niin Champhai District chhunga school 21 atangin zirlai 42 an tel a. Zing dar 9 ah tan niin exam zawh hian result puan nghal a ni. 

Zirlai mimal inelnaah Zonunthari, Presbyterian English School, Zotlang, Champhai chu pakhatna a ni a. Ramnunsiami, Presbyterian English School, Zotlang te, V. Lalnunpuia, Govt. GM Higher Secondary School, Champhai leh C. Lalrinhlui, Hnahlan English Medium School te pahnihna niin PC Lalmalsawmi, Govt. Chawngtlai High School chu pathumna a ni. 

School inelnaah Presbyterian English School, Zotlang pakhatna niin Hnahlan English Medium School te pahnihna an ni a. Govt. GM Higher Secondary School, Champhai leh Govt. Chawngtlai High School te pathumna an ni. -DIPR Mizoram

Vawiin chawhma khan DC Office leh SBI Champhai Branch tangkawp buatsaihin I&PR Auditorium Champhaiah mipui nawlpui hnena Digital/Cashless payment chungchang  hrilhfiahna leh zirtirna hun hman a ni.

Programme kaihruaitu  Pi Lalsangpuii Hmar, Addl DC Champhai District chuan Prime Minister Award for Excellence in Public Administration tih inelna hnuaiah kumin bik atan hmalakna pali thlan tur a awm thu sawiin heng zinga mi ‘Promotion of Digital Payment’ tih programme  chu Champhai District atan thlan a ni, a ti a. Tha taka kalpui aniha lawmman dawn anih ngei theih nan hmalak a ni a; hlawhtlinna hmu tur chuan sawrkar, bank lama thawktute leh mipuite tanho angaih thu a sawi a. Hemi inelna huangah hian Group I hnuaiah North East State pariat leh Hill States pathumte an awm bawk a ni, a ti a. Hmalakna hrang hrang neih anih tawh thu tarlangin, sumdawngte leh School naupangte hnenah digital payment zirtirna te chu neih anih tawh thu leh vawiin ni a mipui nawlpuite hnena zirtirna neih a ni leh thei chu lawmawm a tih thu  a sawi a. Kalkhawm mipuite chu Digital payment hmalakna a lo hlawhtlin theih nan an thil zir leh hriat te midangte hnena zirtir chhwng ve zel turin a chah nghal bawk a ni.

He hunah hian Champhai khawpui chhunga Bank 6 te an tel a. An hnen  atangin Digital Payment chungchnga presentation ngaihthlak a ni a. Digital payment tih dan zirtirna leh  bank kaltlanga hemi kalpuina tura hmalakna leh tih theih an neihte sawi zauna hun an nei a ni. He hunah hian Bank kaltlanga application hrang hrangte zirhona neih a ni bawk.

Programme khuh hawnna hi Pu SP Sarmah, CM, Lead District Manager-in a nei a. Pi Rebecca Laldinmawii Hrahsel, SDC Champhai-in lawmthu sawina neiin hun a khar a ni. He hunah hian khawtlang hruaitu, NGO leh Champhai khawchhung mipuite an tel a ni. -DIPR Mizoram

Champhai Zotlanga Sports Stadium sak thar chu nimin khan chief minister Lal Thanhawla'n a hawng. Lal Thanhawla chuan, stadium chu infiamna khawvela Mizo ṭhalaite tana khawvel thar siamna rahbi langsâr a nih thu sawiin, "A hmangtute'n rilru leh taksa hriselna, chhung lam leh páwn lam thianghlimna nen an hman chuan an tan infiamnaa hlawhtlinna inṭanna hmun a ni ang," a ti.
CM Lal Thanhawla chuan, ṭhalaite tan khawvel thar siam an tum chu an tihlawhtling mek tih sawiin, "Khawvel vâng dâpa Mizo ṭhalaite an inzârpharh nan ṭan kan lak zel avangin a hlawhtlinna kan hmu mek a ni," a ti a; Sports Minister hmalakna vangin Mizoram chu sport infrastructure-ah India rama a changtlung ber pawl a ni tawh nia sawiin, Champhai mipuite chu lawm nacháng hre turin a chah.

Chief Minister chuan NLUP chungchang sawiin, ring lo mite thinlungah NLUP hmangin Pathianin hna a thawk nia sawiin, "Min hêk chungin tihtawp a hnêkin state dang pawhin entawn turin an ti hial a ni," a ti a; India rama state hrang hrang, chaw khawpkham ei phak lo tlemna ber state chu Mizoram a nih thu a sawi.

Congress sorkarin á¹­halaite khawvel thar din an intiam tih sawiin Lal Thanhawla chuan, "He hma kan lakna bikah hian games and sports bikah kan hlawhtling hle a, á¹­halaite pawhin an hmang á¹­angkai a ni," a ti. Kum 1998 inthlanah Congress party tla lo se chuan Mizoramin Sainik School a neih daih tawh tur thu sawiin, "Kan sorkar leh hnuah hmalak a ni a, tunah chuan Chhingchhipah Sainik School kan nei tawh a ni," a ti.

CM Lal Thanhawla chuan, sorkar laipuiin kum 2013 hnua a tehna aá¹­angin India rama state á¹­hang chak, GSDP 100% aia sanga á¹­hang pali (Mizoram, Gujarat, Jharkhand leh Tripura) a thlante zingah Mizoram a tel thu a sawi bawk.

Khualzahawm Zodintluanga, Sports & Youth Services minister pawhin thu sawiin, "Hmasawnna hrang hrang ṭha tak tak ṭhalaite tana kan rawn chhawp chhuah hi chháng let ve turin ka rawn cho che u a ni," a ti a; stadium thar neitute chu stadium aṭanga inzir a, Mizoram leh India aiawh ni turin a fuih.

Zodintluanga chuan, infiamna lamah Mizoramin nasa takin hma a sawn tih sawiin, "Tun hnai ringawtah pawh boxing-ah khawvel inelnaah gold medal an la a, weighlifting-ah Jeremy Lalrinnunga'n Commonwealth inelnaah record a siam tawh a ni,” a ti.

Sports Minister chuan, CM Lal Thanhawla chu a thutiama ding á¹­hin a nih thu sawiin, chu chu Mizote vanneihna a nih thu a sawi a, "Zoram mipuite hian a ngaihna hria, mahni thutiama ding á¹­hin leh vision nei á¹­ha CM nei lo ila hetiang hun hi kan hmang lo ang,” a ti a; Zotlanga Sports Stadium sak chu CM Lal Thanhawla'n kum 2007-a a lo tiam tawh tihhlawhtlinna a nih thu a sawi.

Sports Stadium hawnna inkhawmah hian minister KS Thanga leh MLA TT Zothansanga te pawhin thu an sawi a; minister Vanlalawmpuii Chawngthu-in a á¹­awiawm bawk.

Technical report petu Vanlalmawia, UDPA joint secretary-in a tarlan danin, Sports Stadium sak nan hian 10% Lumpsum Grant for North Eastern Region hnuaiah September 4, 2013-ah Ministry of Urban Development aá¹­angin cheng nuai 2238.69 hmuh a ni a, bialtu MLA JH Roá¹­huama’n September 18, 2013-ah a lungphùm a phúm. Executing agency - UDPA department hnuaiah National Building Construction Corporation Limited.-in March 15, 2014-ah hna á¹­anin December 30, 2016-ah siam zawh a ni.

Champhai Zotlang Sports Stadium:


@Football ground metre 100X60-a zau a awm a, phûl lem phah a ni.

@Intlansiakna tur synthetic track lane 8 siam a ni a, a area chu sq.metre 4,108.48 a ni.

@Khelmual sir tluanin mi 3,500 á¹­hut theihna gallery a awm a, RCC-a siam a ni.

@VIP gallery a chung nei a awm a, mi 100-150 vel an á¹­hu leng.

@Boxing hall, sq.metre 400-a zau a awm.

@Infiammite inthlakna leh chawlh hahdamna room hmeichhia leh mipa tan VIP gallery hnuaiah dah a ni.

@Motor parking, two wheeler 200 vel leh LMV 50 vel dah theihna a awm.






 Champhai is located in the North eastern side of Mizoram. It is not far from the border of India and Myanmar.

          From the record of the British government (who ruled India at that time,) from 1500-1800 AD the Mizo people who came down first from the east to Mizoram were Fenngo clan. So they called their village as their clan name like Chawnchhim, Lawihmun and so on. We can also see the ancient heritage of the Mizo in Champhai areas like: Erection of big stones, Chhura Farep, Chawngchilhi kai, Mura puk and Sikpui lung.In the year 1864, Vanhnuailiana came to Champhai with his pasaltha Vanapa (Thangzachhinga) and his companions. Then Vanhnuailiana became the chief of Lawihmun, his mother became the chief of Chawnchhim. In the year 1871 when Vanhnuailiana died his wife Rolianpuii ruled over Chawnchhim as a chief.

             In 17 February, 1872 Cachar Deputy Commisioner and General Bourcher came to Lawihmun to make treaty with Vanhnuailiana. But they did not see any people in the village then on the next day they went to Chawnchhim and they made treaty with the elders (Khawnbawl upate) of Ropuiliani.In 1879 the sons of Vanhnuailiana named Dothiauva, Liankhama, Lalburha, Buangtheuva and Chinhleia tried to settle down to the western side of Mizoram but the place where they planned to migrate was already occupied by Mangas’ descendants, because of that the famous war in Mizo history broke out which was called Chhak leh Thlang Indo (war between the east and the west). After that British Military group occupied Chawnchhim. Half of the villagers were near to the police quarters so they became the one who knew foreign language.The British Government made an order to have gun license to those who have gun. But the Mizo people did not understand the exact meaning. They sold their gun to Pawi who lived in Myanmar. Then Thenzawl Pasaltha Chengaia took back ten gun from Pawi because of that Deputy Comissioner was very glad to him. So Chengaia was appointed as chief in Vanlaiphai (N). But Chengaia chose to be the chief of Champhai instead of Vanlaiphai(N) and he became the chief at Hmuntlang then he was the pioneer of having Champhai field as paddy field.H.W.G. Cole the 11th Deputy Commissioner of Mizoram made the unique administration of Champhai in 1909. In that administration all the chiefs in Champhai were the members of Panchayat, they became chairman of Panchayat year by year. In 1923 one army company left Champhai and their place was occupied by Thangvela Chief the place and is now called Kahrawt. There were four chiefs in Chawnchhim hill, they were: 

1. Luseia Chawngthu (Thangseia) - Vengthlang and Chhungte 
2. Thangtea Chawngthu (Thangvela) - Kahrawt 
3. Sing Bir Bai – Jamadar 
4. Thangthiauva Chawngthu – Vengsang. 

         Champhai is one of the oldest place which Mizo people occupied. We can say that Champhai is more than 100 years old, from different poems. At first, one of Mizo clan Hmar occupied Champhai, after they moved away, Ralte clan occupied it.After Ralte, Sailo clan came to ruled, The Sailo period was came to an end and the Lusei clan was begun and occupied it. Among Mizo people there are so many clans, they had their own chief, they moved from one place to another as a nomad. There are so many historical monuments at champhai like - Mangkhaia lung, Lungverh, Chhura farep, Mura puk, Sikpui lung etc. which can be seen till now.

          After Mary Winchester was taken back from Mizo chief by Lt.Col.T.H.Lewin on 21st jan 1872. Champhai is also under the ruled of the British as Captain Cookesly set up the British flag at Champhai on 17.2.1872

          On 18.2.1872 Gen.Bourchear and Cachar D.C. Edger came to Champhai and made treaty with Champhai chief and elders.


IMPORTANT YEARS:
  1) 1894 - Jeep able road (Sap sakei lamlian). 2) 1897 - Sepoy settle. 
3) 1898 - (a) Starting of wet cultivation. (b) Establishment of Dispensary. 4) 1911 - Establishment of primary school. 
5) 2.4.1937 - Bazar begin at Kahrawt. 6) 2.9.1941 - Rising day of Y.M.A. 
7) 12.12.1943 - Fall of Jet fighter. 8) 1946 - Establishment of P.W.D department. 
9) 1947 - Establishment of C.I.D department. 10) 1948 - 1st A.R(Assam Rifles) out post. 
11) 1949 - Establishment of Police department. 12) 1957 - Starting at Champhai to Aizawl road constructioned. 
13) 1959 - Jeep arrived from Aizawl for the first time ever. 14) 1.3.1966 - M.N.F captured Assam Rifles Camp at Keifangtlang. 
15) 13.3.1966 - Indian Army burned down Champhai. 16) 1968 - Grouping of different villages(Champhai is one of the grouping center). 
17) 1972 - Establishment of P.H.E department. 18) 1974 - (a) Establishment of Sericulture Department.(b) Champhai to Aizawl bus service. 
19) 23.6.1976 - (a) Electrification 1976,(b) Kahrawt Bazar transfer to Rahsi veng.20) 22.4.1977 - (a) Civil Hospital 50 bedded-1977,(b) Establishment of i & P.R Department 
21) 9.8.1978 - (a) Establishment of State Bank of India, 1987,(b) Establishment of Sub-Jail 1987 - (c) Establishment of Industry Department 
22) 9.5.1981 - Establishment of S.D.E.O Office, 23) 15.12.1982 - Establishment of Sub-Treasury Office 
24) 1983 - Establishment ofSub-Divisional Library, 25) 1985 - Establishment of Forest Division 
26) 1986 - Establishment of Apex Bank. 27) 2.2.1988 - (a) Establishment of Custom and Central Excise Department 1988 - (b) Aizawl to Champhai Helicopter Service 
28) 1.1.1989 - (a) Champhai College provisionalised 29.6.1989 - (b) Establishment of L.A.D Circle Office 
29) 5.2.1990 - Establishment of District A.H.& Vety Office 

Zosang Liana

Cheng nuai 2238.69 senga sak Sports Stadium at Zotlang, Champhai chu vawiin ni November ni 27, 2017 hian Chief Minister Pu Lal Thanhawla’n a hawng ta. Chief Minister-in Champhai tana infiamna changtlung Stadium siam sak a lo duh thin chu UD&PA etc changtu Minister Pu Zodintluanga leh Department-a a thawhpuite hmalaknain kum 2014 khan hna tanin hawn a ni ta a ni.
Hawnna inkhawmah hian Minister te; Pu Zodintluanga, Pu KS Thanga, Nula Vanlalawmpuii Chawngthu leh Pu TT Zothansanga, MLA ten CM hi an tawiawm a ni.
Powered by Blogger.