𝐁𝐮𝐚𝐧𝐧𝐞𝐥 𝐑𝐚𝐦, 𝐥𝐮̂𝐧𝐠 𝐭𝐢 𝐥𝐞̂𝐧𝐠 𝐳𝐮𝐚𝐥𝐭𝐮 !
Phuahtu: Ch.Malsawma; Satu: C. Vansanga
Tualcheng khua aṭangin Sumo ka khalh hawng a, Pastor, Upa leh Rawngbawltu leh Tualcheng nula hmelṭha nena Hmar tlângdung inkham ruah mai kan zawh ni kha! Chhaka tlâng inkham ruah piah lâwkah, Zofate lûng tilêng rengtu Buannel ram awm chu, mitthlain a han thlir vang vang a. Muangchângin Buannel ram dai hla ka han play ta a ni. A satu âw leh a hla thuin thauah min man a, thlingah mi vit ngút mai a, suangtuahna mitthlaah pasalṭha lung tilengtu Buannel ngei chu hmu ik lovin a lo lang zut zut anih kha.
Dârnâm khaw chhak a awm, Khankawnin awhthik niawm hrima a hliah zauh zauh lam thlirin, Pasaṭha hrânghlui Hrângena chuan zan lama zupui a lo fawh tam deuh vanga a thinlung no thar hluai kâra, a lunglênna rawn inṭham chu tawrh har a va ti êm! A vanglai huna Pawih ral hlau lova Sangchema nen rawlrâla an chet lai, Tuilut khua Pawih feh mi panga ngawt maite lû hawn tuma an nghawngah chempuia an sah zawnga, thisen chik zawk zawkte kha a mitthlaah chiang takin an rawn lang iarh iarh a.
A leikapuiah ṭhuthmun a rem sauh sauh a, tuma’n an la bawh ên loh; Chhura rual thing ngir khup mai, Kham Khuai an tih indawh kham khir phei uaih mai, romei zâmin an bawh chiai kâra ni zung inzâm ṭhen sung mai chu ngaihtuah nei tih hriat takin a thlir voh voh a. A sa kah theih vang lai, a kut hmûi chungchuan lai, râl laka a pasalṭhat vang lai hunte ngaihtuahin nunhlui ngaihna ramah tuma chelh din rual lohvin a cheng ta veng veng mai a ni.
Kum upatna lo thleng vanga tha ṭhumna chuan nâ tak maia rawn sawisain, khawngaihthlak thar ta riaua inhriatna a nei ta vat a. A tlangval ṭhat lai ang reng khân, an khaw nula duhawm ber berte ai pawha a ngainat, chhaka Buannel ram inkhawh chho ruah mai chu, hman lai ang reng khân a la mawiin a la ngaihawm ber ni hian a hre ta hial a.
Romei zamin tlang tin mual tin,
A bawm chiai e lunglêna’n;
Rairah riang val khawchuan nuama’n,
Tlang tin mawite’n a dum dur e.
A pasalṭhat vanglai chuan Thlanga Per khua te, Hmara Zawldai ram te, Chhima Zopui khaw thlengin, a hming hre lo an awm lo. A tukuli leh iptepui nena a ramchhuak hi a hlawhchham ngai lo a nih kha. Saipa dawp hnu a chhui lai te, Sakei sual, Dârnâm Sial patuai 3 lai ei zotu hnu a chhui lai te leh, Tumpang ki hreu an tih hnu a veh laite a mitthlaah an rawn inlâr thar uai uai a. Sakei huai a kahhlum ni a, khaw daia Hla Do a chhâm vang vangte kha a rilruin a’n chhâm nawn leh ngat a.
Tunah lah chuan pa azawnga pa tlawmngai ber ni ṭhin kha, tap kiangah til hnukin a ṭhu ta mai mai a ni si a. Hnu a chhui tawh reng reng bansan duh ngai lo mi a nihnate a ngaihtuahin, kum upatna laka han pasalṭhat leh a, a thinlunga hmun sâng ber changtu a pasalṭha nun chu han thualnawn leh a va chak êm! Mahse, phalsakin a awm si lo, tihngaihna hre lovin a chempai a han la chhuak a, Pawih râl hlauh rawn Chem Hrâng tia a hming an phuahsak chu ngawi rengin a zut ta hauh hauh a.
Chhuihthang vala ramţuan ni chuan,
Ka dawn kir ţhin kan vanglai;
Hnuchhui thiam an sahrâng chhuiin,
Kawi tin ruam tin a hrut vel ţhin.
Mi rethei leh mi hausa angkhata Siamtu’n a duhsakna awmchhun niawm tak, mihring thinlung chhûnga suangtuahna a dah chu hemi tuk zet hi chuan hrânghlui Hrângena nunah an awm hle hle thei lo. Tal chhuah châkin an phu sek a, zalen chakin an rum faih faih a ni si a. Chu suangtuahna kawltu pasalṭha hrânghlui ngei chuan, a suangtuahnate chu chhuah zalen phalna a han pe ta chiah a, a pasalṭhat vanglai huna a silai zen ang maia ṭang ṭhain an alh ta zawt zawt a ni ber!
Dârnâm khua aia a thlakhlelh, Dârnam khaw nula hmelṭha Siampuii leh Ţhuami aia a thlan zawk ṭhin, a unaunu Venhimi aia a ngainat hmunah ngei a suangtuahnate chuan Hrângena chu an hruai kir ta vawn vawn a. Ram Sakawr vanglai tha tluka chakin, nunhlui mual liamta khawvel ngei chu an fan nawnpui ta zawt zawt mai a ni. A vanglai hun nuamah khân cheng leh tain a inhria a, zawite hian maimitchhing chungin a vei nuih suih nia.
A chem hrângin a kut a ât zauh a, suangtuahna ram ata tak ramah a let ta thuai a. Chu tak ram chuan suangtuahna khawvel nena inhne rem ngai lo tur an nihzia, tak ramin Zoram ang maia khapna chi tinrenga ṭhalai rual a khap ang maiin, a suangtuahna khawvel puitlin hlauva an khap natzia pawh a hmuh fiahtir ta nghal a. Pawih râlin Dârnâm nunau an sawisa a, an that chu nunrâwng a ti lo! Hunin diriam taka kum upatna hmanga a duh ang ti thei lo tura a zalenna a laksak chu, pasalṭha Hrângena tân chuan a nunrâwng a ni zawk!
Ka lungdamna tukloh ram dai,
Fang leh thei hian ka mawi lo;
Theihzawng nise hrut lehin maw,
Chengrang chawi a fan ka nuam e.
Chu nunrâwnna chuan chaldeh takin a vanglai ṭha, siktui kam leh Buannel phaikuamahte an luanral tawh thu rawn hrilh nawn lehin, Dârnâm khua leh tuite pawhin tar an tihte zinga an chhiar tel a nih tawh thu a han hriat thartir sák a, a va nâ êm! A tihngaihna hre lovin a Tukuli silai, hnapthleng hlai pui mai leh a kawm khei leh meithui hnâia ţial mawi; hnum hlarh mai chu Ṭhawmmawl aṭanga la chhuakin, hun diriam nân Buannel lam hawiin a han tin vang vang a. Kut hur hauh lovin mûangchângin a cheng a han hmet ri ta kauh a! A hringnun vanglai ngaihawm ber mai chu a thlah ta a ni.
Tunah zawng maw hai ang tarin,
Vanglaini te an chuai ta;
Buannel ramdai kâwlvalenchham,
Lai fei chulin ka thlir vawng vawng.
A lung tilengtu Buannel ram dai, Chhura rual thing tin an ngir khupna, Mual nu leh pa an indi-na hmun, sakhi, sazuk, ram-ar, savawm, leh ramsa chin tinreng, chung lêng savate tualchaina; an hlim thai mawitu chhawkhleipâr thlenga an vulna, Chawngtinleri nui ri her herin a chawih mawi, lunglênna ngai thei lo khawpa intipa Hrângena te ang mi ngeng meuh lungdumtu hian, vawiin hian ka lung a va dum tak êm!
A saw raltiang lêntu zobawm saw,
Chhingmit titlai tu tukloh ram chhah kâr saw;
Mi ngeng pasalţha lung ti lêngtu,
Buannel ram dai lûngdumtu.
Thlarau lama thu sawitu ţhenkhatte'n, Eden huan awmna chu Buannel ram hi a ni, an lo tite pawh hi a awm hliah hliah a lo ni. He lai hmun ang reng reng ram dang a awm ngai lo a. A awm leh thei tawh bawk hek lo ang. Tlema bengvâr deuh han awm ik se chuan, he hmun hi min han fanpui ang a. He hla ang maia thawnthu ngaihnawm leh lûng ti lêngtu thu leh hla, ruah ţham loh kan han nei tur hi a nia!
~Lalremliana Pachuau
