Zoram Peoples` Movement (ZPM)
Nimin Sept ni 15 chawhnu dar 1 khan ZNP, MPC leh ZEM tangrual pawl ten an din Zoram Peoples` Movement chuan Aizawl Press Club ah Press Conference an nei a, he hun hi Zoram Peoples` Movement Val Upa Council Chairman Pu Lalfakzuala IAS(Rtd) chuan kaihruaiin “Zoram Peoples` Movement, Tangrual Pawl hi Mizo hnam himna pe thei Sorkar Kalphung Thar tundin duhtute thawhhona atan, August ni 15 khan din a ni. Kum 2018 Assembly Election-a Sorkar siam hi kan tum lian ber a ni mai lo a, bul tanna tur chauh a ni. Pathian leh Mizoram mipuite zarah sorkar siam ngeia bul tan erawh kan tum a ni” a ti.
He hunah hian ZNP President Pu Lalduhoma pawhin thu sawiin “Kum 2018 inthlan lo awm turah hian, Congress hi chu mipui mimir hian thlak a hun kan ti tawh niin a lang a, a thlaktu tur lamah kan la buai rih mai a ni. Mipuite hi kal ngaihna hre lovin kawng peng thuamah kan ding hmur mai niin a lang. Ui ang maiin kan luak hnu kan ei leh dawn nge dawn lo tih hi tuna Zoram Agenda chu a ni” a ti a.
“Sorkar dinglai paih a, kan hnawl tawh hnu bawk kan sorkartir tawh loh nan, sorkar thlakna tlak ni turin Zoram Peoples’ Movement hi kan din ta a ni. Party mal sorkar ni tawh lovin, mipui sorkar, kalphung thara rorel tur din turin, thingtang tawn khawm angin kan intel khawm ta a ni” tiin “Mizote hi Val Upate kaihhruaina hnuaia awm thin kan ni a. Val Upate thu chu thutawp a ni a, appeal-na a awm tawh lo. Lal leh upate pawhin an thu chu an zah thin. Chutiang bawk chuan ZPM sorkar chu Val Upa Council uapna hnuaiah awmin, kan hnam nun tuai thar leh kan tum a ni. Inthlannaa kan rilru sukthlek dan (Voting behaviour) leh kan thil ngaihhlut zawng (Value system) siam that kan tum a ni” a ti.
A sawizelnaah Pu Duhoma chuan “Sorkar paihthla theitu leh sorkar thar siam theitu chu mipuite kan ni a. Buh chi thehtu chuan thahnemngai takin theh mahse, pialtlep lei pan emaw, hnim hlingnei zingah emaw a tlak chuan a puitling thei lo. Tuna kan ram dinhmunah hi chuan, buh chi thehtu (hruaitute) aiin a tlakna leilung (mipuite) kutah kan ram hi a awm a ni. Mipuite tawiawmna pawh tih tak zetin kan ngen nghal a ni” a ti bawk.
ZNP President bakah hian MPC Sr.Vice President Pu Vanlalhlana pawhin thu a sawi a, ZPM Gen. Secretary Pu K.Sapdanga’n Media zawhna hrang hrang a chhang bawk.
VAL UPA COUNCIL : Mizo khawtlang nunah inrelbawl dan mawi leh zahawm tak kan nei thin, chu chu khaw tinin val Upa kan nei kha a ni. Val Upaten ban an vai a, rawl an chhuah tawh chuan, tumahin an hnial ngai lo. ZPM sorkar thar chuan sorkar uaptu Val Upa rual a nei dawn a, Val Upa Council tih a ni ang. Val Upa Council chuan sorkar chu a vil ang, sorkar chhungah fuih ngai a fuih ang a, zilh ngai a zilh bawk ang. Val Upa Council hi sorkar cheimawina a ni satliah lo a, sorkarin dik tak leh chak taka mipui rawng a bawl theihna tura venpuitu tur a ni. Val Upa Council member-te hian sorkarah chanvo emaw, hamthatna dinhmun emaw an chelh dawn lo a, huaisen takin sorkar an uap dawn a ni, Chutiang atana inpumpekte chu an ni. Tunah hian Val Upa Council siam a ni tawh a, sorkar thar a pian hma pawhin, Tangrual Pawl chhungah siam rem ngai apiang siamremtu, thutawp siamtu tur a ni. VUC member-te chu hengte hi an ni.
Chairman : Pu Lalfakzuala
Vice Chairman : Pu F. Lalremsiama
Secretary : Prof. Thangchungnunga
Member-te : Pu K.L. Lianchia
Pu C. Laithanga
Dr B. Thangdailova

# ZPM Tangrual Pawl thlung kawmtu atan Steering Committee siam a ni tawh a, hruaitute siam fel a ni tawh bawk. Tangrual Pawl tan ngawrh takin hna an thawk tan mek a, Common programme te, action plan te an siam ang.
# Sterring Committe hi District level-ah te, block, group leh unit level-ah te din vek tum a ni a, din dan kalphung atan chuan, a theihna apiangah Hqrs. kalphung zui ni se tih a ni. Steering Committee din thei apiangin lo din turin an ngen.
# ZPM hian Tangrual Pawl hawnna leh Hruaitu tharte hlanna inkhawm Oct. ni 3 chhun dar 12-ah hian Chanmari YMA Hall-ah a buatsaih dawn a, mipui sorkar din duhtu zawng zawng lo tel turin thinlung takin an sawm.
# Mizoramah sorkar kalphung thar, Mizo hnam himna mipui sorkar a pian theih nan, he Tangrual Pawl hi thlawp turin mi zawng zawng an sawm.

Sermon MizoThupuan bung 16-na kan lo zir zo dawn ta a. Kan zir tak atang khan ringtute tana bung hlu tak a nihzia kan hre awm e. Sual lalram (khaw ropui, Babulon) te, Pathian rorelna hmanrua (thil sa tak, luipui tihkang, lirnghing rapthlak, rial lian leh hripui) te, chung thil titu Pathian ropuizia sawifiahna (aw ring tak, Pathian engkimtitheia ni ropui) te kan hmu a. Heng zawng zawng hian thil thlengte hi tihpalh thil ni lovin, Pathian rel leh a duh ang taka lo thleng a nihzia min zirtir.


1. Berhbu pasarihna leih buak thu : Vantirhkoh pasarihna chuan a berhbu chu boruakah a leih bua a. Heta 'boruak' tih hi grik tawngin 'aer' tih a ni a. Chu chu kan lei tuamtu boruak (atmosphere) sawina, thilnung zawng zawngte nunna hnar a ni.
Berhbu pasarihna leih buak a nih chiah hian mihringte leh thilsiamte mamawh bulpui lei, tui leh boruak chu tihchhiat kim a ni ta chiah a ni.
Boruaka berbu hnuhnung ber leih buak hi mi sualte hremna vawrtawp leh hremnain a dap kimzia sawina a ni mai lo va, setana lalram tihchhiat vekna tur a ni.
Judate chuan boruak hi thlarau sualten an luah khat niin an ngai a. Paula pawhin setana hi, "Boruaka thuneihna lal, tuna awih lo fate chhunga thawk mektu thlarau" tiin a sawi a (Eph 2:2).
Tunlai hunah phei chuan khawvel thiamna thuruk dah thatna hmun leh ram ropuiten an chungchuanna lantir nan an hmang nasa hle. Chuvangin, hremna hnuhnung ber, a na ber leh nghawng zau ber tur, sual thuneihna tihtawp hlenna tur leh a chungnunzia lantirtu tur leih buak nan Pathianin boruak hi a thlang a ni ngei ang.
Boruaka thinurna berhbu pasarihna leih buak a nih chiah chuan pindan chhungnung atangin lalthutphah ata aw ring tak "A kin ta" tih a lo chhuak a.
Berhbu leih buak a nih dawn khan pindan chhungnung atangin aw (Pathian aw) ring takin Pathian thinurna berhbute chu leiah leih baw turin thupek a chhuah a, a hnuhnung ber leih buak a nih veleh 'A kin ta' a rawn ti leh hian engkim a duh ang taka hlen chhuah a nihzia a rawn nemnghet a ni. 'A kin ta' (grik ginomai) tih hi a tawi hle na a, a thu ken erawh chu a lian hle ang.
Krawsa Isua khenbeh a niha thimin lei a tuam lai khan Isua chu 'A kin ta' (tetelesqai) tia auvin, chhandamna kawng sial zawh a nih thu a puang. He thu hi engkim tawp hlenna lam thil sawina a ni lo va, nghawng lian tak nei tur hna hlen chhuah a nih thu sawina a ni.
Pathian chuan mi sualte tan a khawngaihna hun chu a pawt sei zel a. Chhinchhiahna pasarih zawhah tawtawrawt pasarih, chu chu berhbu pasarih leih buakin a zui leh a. Hemi hnu lamah hi chuan hrem dam a tumna hun chu a liam tawh ang a, chungpikna, chhiatna leh ropui taka a lo kal lehnain a zui tawh dawn a ni.
2. Chhiatnain a zui : Berhbu pasarihna leih buakin a nghawng chhuahte hi a rapthlak hle. Bung sawmparukah hian grik tawnga 'ropui/nasa/lian' sawina tawngkam 'mega' tih vawi 11 lai kan hmu a, chung zinga pasarih chu berhbu pasarihna leih buak thua kan hmuh a ni.
Hei hian berhbu pasarihna leih buak avanga thil thlengte hi tehkhin tur awm lo, a anpui la thleng ngai lo a nihna leh Pathian rorelna indawt chhawng tawpna a nihna a lantir a ni.
1) Lirnghing rapthlak : Kawlphe, aw, khawpui ri leh lirnghing te hi Thupuanah hian Pathian inlarna leh a rorelna lo thleng tur buatsaihna leh vaukhan lawkna hmanrua atan hman thin a ni a, ropui taka a lo kal leh hun chhinchhiahna atan a hmang bawk.
A hmasa pathum inkawpte hi a hma pawhin a lo thleng tawh a (4:5, 8:5, 11:13). Heng zinga pakhatah hian lirnghing a tel a (8:5), pakhatah hian rial a tel thung (11:13). A hmaa mite aia a danglamna chu, "Leia mihring awm achin chutianga nasa reng reng a la awm ngai lo," tih hi a ni.
Lir nasa taka a nghin thu hi hmun dangah pawh kan hmu a (Mt 28:2, Lk 21:11, Tirh 16:26, Thup 6:12), chung zawng zawng aia rapthlak chu alo la thleng dawn a ni. He lirnghing hian khawvel hmelhmang a tidanglam vek dawn a. Thliarkar tibo vekin tlangte pawh a sawi chim vek dawn a ni.
2) Khaw ropui tluk chhiat : Khaw ropui chu hmun thumah a lo inthen a, hnam tin khuate a chim bawk. Heta 'khaw ropui' tih hian Jerusalem, Rom ram pumpui leh Babulon a kawk theiah ngaih a ni a.
A dawt chiaha 'hnam tin khuate' tih hi jentailte khua sawina a nih chuan khaw ropui hi Jerusalem sawina a ni ang. Chutih rual chuan he chang huam chhung ngeiah Babulon khaw ropui chungchang a sawi zui avang leh a hnu zela khaw ropui tih hi Babulon kawka sawi a ni deuh zel avangin hun hnuhnunga Babulon ram din thar leh tur chungchang sawina nia ngai an awm.
Eng pawh nise, Pathian thinur nasatna uain no chu a hnena pek turin, Babulon khaw ropui chu Pathian hmaah hriat rengin a lo awm ta a ni. Zirlai 29-naah khan Babulon tlawm thu kan zir tawh a. A tlawm chhan pawh a mi ngaih chin avanga thinurna uain hnam zawng zawng intirtu a nih vang a ni (Thup 14:8). He chang bikah hi chuan thinurna uain hi pek a la ni lo va, pek tura chhinchhiah, pumpelh theih tawh loh hial khawpa nemngheh a ni.
3) Rial lian : Rial hi a mite chhan chhuahna atan Pathianin a hmang fo va (Jos 10:11), a tam zawkah erawh chuan mi sualte hremna atan a hmang thin (Isa 28:2, Ezek 13:13, Hag 2:17).
Berhbu pasarihna hian Aigupta mite hremna pasarihna (Exo 9:23) leh tawtawrawt pakhatna (Thup 8:7) a zul hle. Aigupta hremna rial kha a len zawng sawi lovin, 'rial tam pui, Aigupta ram a lo awm tirh ata, tun thleng pawha la tla ngai lo' tih a ni a (Exo 9:18).
Tawtawrawt pakhatna ham avanga lo tla chu a rapthlak lehzual a, 'mei leh thisen nena inpawlh' a ni. Mi sualte hremna vawrtawpah erawh chuan 'talent tluk laia lian theuh' rial a sur a. Hei hi kg. 60 laia rit a ni ang.
Hremna hmasate khan mihring a khawih nghal lo va, an khawvel a khawih chhiatsak an tuar thung. Hremna hnuhnung ber, rial lian erawh chu mihringte chungah a tla a. Heti khawpa lian rialin a den fuh mihring tan chuan dam chhuah rual a ni lovang.
3. Pathian an sawichhia : Rial lian hmanga hremna hian mihring engzat chiah nge a tihhlum sawi a ni lova. Kan hmun zui tak erawh chu hremna avanga mihringten Pathian an sawi chhiat thu a ni. Pathianin a mite hi hrem dam a tum chang a awm a, fiahna anga an chungah chhiatna a thlentir chang a awm bawk.
Hremna hnuhnungte erawh hi chu mi sualte hremna a ni a, pakhat mahin an sim phah lo mai ni lovin Pathian chu anchhia an lawh zawk a ni. Sim tura thinlung tihnem rual loh khawpa Pathian hawisan thuk tawhte hian harsatna alo thlenin anmahni inhmu lovin Pathian an dem zawk zel.
Thlarau thianghlim meuh sawichhetute (Mt 12:32, Mk 3:29) leh Pathian Fapa khengbet nawn lehtute (Heb 6:4-6) tan simna leh siam thar lehna kawng hawn a ni lo va. Hremna vawrtawpa Pathian sawichhetute chutiang mite chu an ni ang.
Pathian thinurna berhbu pasarihte kan lo zir zo ta a. Pathian khawngaihna hi mi tin tana pek a nih ang bawkin, a thinrimna hi mi sual zawng zawngte chanvo a ni. A kuta mi laksak thei an awm lo ang bawkin, a thinrimna lak ata chhan chhuak thei an awm lo va, pumpelhna theih a ni hek lo.
Berhbu pasarihna hmanga hremnain a nghawngte hi zirlai dawt lehah kan zir chho dawn a, chak lo tak chung pawha a mi nih vanneih thlakzia a lang chiang hle dawn a ni.THINURNA BERHBU PASARIHNA
(Thupuan 16:17-21)-Lalthahluna Ralte

Thupuan bung 16-na kan lo zir zo dawn ta a. Kan zir tak atang khan ringtute tana bung hlu tak a nihzia kan hre awm e. Sual lalram (khaw ropui, Babulon) te, Pathian rorelna hmanrua (thil sa tak, luipui tihkang, lirnghing rapthlak, rial lian leh hripui) te, chung thil titu Pathian ropuizia sawifiahna (aw ring tak, Pathian engkimtitheia ni ropui) te kan hmu a. Heng zawng zawng hian thil thlengte hi tihpalh thil ni lovin, Pathian rel leh a duh ang taka lo thleng a nihzia min zirtir.
1. Berhbu pasarihna leih buak thu : Vantirhkoh pasarihna chuan a berhbu chu boruakah a leih bua a. Heta 'boruak' tih hi grik tawngin 'aer' tih a ni a. Chu chu kan lei tuamtu boruak (atmosphere) sawina, thilnung zawng zawngte nunna hnar a ni.
Berhbu pasarihna leih buak a nih chiah hian mihringte leh thilsiamte mamawh bulpui lei, tui leh boruak chu tihchhiat kim a ni ta chiah a ni.
Boruaka berbu hnuhnung ber leih buak hi mi sualte hremna vawrtawp leh hremnain a dap kimzia sawina a ni mai lo va, setana lalram tihchhiat vekna tur a ni.
Judate chuan boruak hi thlarau sualten an luah khat niin an ngai a. Paula pawhin setana hi, "Boruaka thuneihna lal, tuna awih lo fate chhunga thawk mektu thlarau" tiin a sawi a (Eph 2:2).
Tunlai hunah phei chuan khawvel thiamna thuruk dah thatna hmun leh ram ropuiten an chungchuanna lantir nan an hmang nasa hle. Chuvangin, hremna hnuhnung ber, a na ber leh nghawng zau ber tur, sual thuneihna tihtawp hlenna tur leh a chungnunzia lantirtu tur leih buak nan Pathianin boruak hi a thlang a ni ngei ang.
Boruaka thinurna berhbu pasarihna leih buak a nih chiah chuan pindan chhungnung atangin lalthutphah ata aw ring tak "A kin ta" tih a lo chhuak a.
Berhbu leih buak a nih dawn khan pindan chhungnung atangin aw (Pathian aw) ring takin Pathian thinurna berhbute chu leiah leih baw turin thupek a chhuah a, a hnuhnung ber leih buak a nih veleh 'A kin ta' a rawn ti leh hian engkim a duh ang taka hlen chhuah a nihzia a rawn nemnghet a ni. 'A kin ta' (grik ginomai) tih hi a tawi hle na a, a thu ken erawh chu a lian hle ang.
Krawsa Isua khenbeh a niha thimin lei a tuam lai khan Isua chu 'A kin ta' (tetelesqai) tia auvin, chhandamna kawng sial zawh a nih thu a puang. He thu hi engkim tawp hlenna lam thil sawina a ni lo va, nghawng lian tak nei tur hna hlen chhuah a nih thu sawina a ni.
Pathian chuan mi sualte tan a khawngaihna hun chu a pawt sei zel a. Chhinchhiahna pasarih zawhah tawtawrawt pasarih, chu chu berhbu pasarih leih buakin a zui leh a. Hemi hnu lamah hi chuan hrem dam a tumna hun chu a liam tawh ang a, chungpikna, chhiatna leh ropui taka a lo kal lehnain a zui tawh dawn a ni.
2. Chhiatnain a zui : Berhbu pasarihna leih buakin a nghawng chhuahte hi a rapthlak hle. Bung sawmparukah hian grik tawnga 'ropui/nasa/lian' sawina tawngkam 'mega' tih vawi 11 lai kan hmu a, chung zinga pasarih chu berhbu pasarihna leih buak thua kan hmuh a ni.
Hei hian berhbu pasarihna leih buak avanga thil thlengte hi tehkhin tur awm lo, a anpui la thleng ngai lo a nihna leh Pathian rorelna indawt chhawng tawpna a nihna a lantir a ni.
1) Lirnghing rapthlak : Kawlphe, aw, khawpui ri leh lirnghing te hi Thupuanah hian Pathian inlarna leh a rorelna lo thleng tur buatsaihna leh vaukhan lawkna hmanrua atan hman thin a ni a, ropui taka a lo kal leh hun chhinchhiahna atan a hmang bawk.
A hmasa pathum inkawpte hi a hma pawhin a lo thleng tawh a (4:5, 8:5, 11:13). Heng zinga pakhatah hian lirnghing a tel a (8:5), pakhatah hian rial a tel thung (11:13). A hmaa mite aia a danglamna chu, "Leia mihring awm achin chutianga nasa reng reng a la awm ngai lo," tih hi a ni.
Lir nasa taka a nghin thu hi hmun dangah pawh kan hmu a (Mt 28:2, Lk 21:11, Tirh 16:26, Thup 6:12), chung zawng zawng aia rapthlak chu alo la thleng dawn a ni. He lirnghing hian khawvel hmelhmang a tidanglam vek dawn a. Thliarkar tibo vekin tlangte pawh a sawi chim vek dawn a ni.
2) Khaw ropui tluk chhiat : Khaw ropui chu hmun thumah a lo inthen a, hnam tin khuate a chim bawk. Heta 'khaw ropui' tih hian Jerusalem, Rom ram pumpui leh Babulon a kawk theiah ngaih a ni a.
A dawt chiaha 'hnam tin khuate' tih hi jentailte khua sawina a nih chuan khaw ropui hi Jerusalem sawina a ni ang. Chutih rual chuan he chang huam chhung ngeiah Babulon khaw ropui chungchang a sawi zui avang leh a hnu zela khaw ropui tih hi Babulon kawka sawi a ni deuh zel avangin hun hnuhnunga Babulon ram din thar leh tur chungchang sawina nia ngai an awm.
Eng pawh nise, Pathian thinur nasatna uain no chu a hnena pek turin, Babulon khaw ropui chu Pathian hmaah hriat rengin a lo awm ta a ni. Zirlai 29-naah khan Babulon tlawm thu kan zir tawh a. A tlawm chhan pawh a mi ngaih chin avanga thinurna uain hnam zawng zawng intirtu a nih vang a ni (Thup 14:8). He chang bikah hi chuan thinurna uain hi pek a la ni lo va, pek tura chhinchhiah, pumpelh theih tawh loh hial khawpa nemngheh a ni.
3) Rial lian : Rial hi a mite chhan chhuahna atan Pathianin a hmang fo va (Jos 10:11), a tam zawkah erawh chuan mi sualte hremna atan a hmang thin (Isa 28:2, Ezek 13:13, Hag 2:17).
Berhbu pasarihna hian Aigupta mite hremna pasarihna (Exo 9:23) leh tawtawrawt pakhatna (Thup 8:7) a zul hle. Aigupta hremna rial kha a len zawng sawi lovin, 'rial tam pui, Aigupta ram a lo awm tirh ata, tun thleng pawha la tla ngai lo' tih a ni a (Exo 9:18).
Tawtawrawt pakhatna ham avanga lo tla chu a rapthlak lehzual a, 'mei leh thisen nena inpawlh' a ni. Mi sualte hremna vawrtawpah erawh chuan 'talent tluk laia lian theuh' rial a sur a. Hei hi kg. 60 laia rit a ni ang.
Hremna hmasate khan mihring a khawih nghal lo va, an khawvel a khawih chhiatsak an tuar thung. Hremna hnuhnung ber, rial lian erawh chu mihringte chungah a tla a. Heti khawpa lian rialin a den fuh mihring tan chuan dam chhuah rual a ni lovang.
3. Pathian an sawichhia : Rial lian hmanga hremna hian mihring engzat chiah nge a tihhlum sawi a ni lova. Kan hmun zui tak erawh chu hremna avanga mihringten Pathian an sawi chhiat thu a ni. Pathianin a mite hi hrem dam a tum chang a awm a, fiahna anga an chungah chhiatna a thlentir chang a awm bawk.
Hremna hnuhnungte erawh hi chu mi sualte hremna a ni a, pakhat mahin an sim phah lo mai ni lovin Pathian chu anchhia an lawh zawk a ni. Sim tura thinlung tihnem rual loh khawpa Pathian hawisan thuk tawhte hian harsatna alo thlenin anmahni inhmu lovin Pathian an dem zawk zel.
Thlarau thianghlim meuh sawichhetute (Mt 12:32, Mk 3:29) leh Pathian Fapa khengbet nawn lehtute (Heb 6:4-6) tan simna leh siam thar lehna kawng hawn a ni lo va. Hremna vawrtawpa Pathian sawichhetute chutiang mite chu an ni ang.
Pathian thinurna berhbu pasarihte kan lo zir zo ta a. Pathian khawngaihna hi mi tin tana pek a nih ang bawkin, a thinrimna hi mi sual zawng zawngte chanvo a ni. A kuta mi laksak thei an awm lo ang bawkin, a thinrimna lak ata chhan chhuak thei an awm lo va, pumpelhna theih a ni hek lo.
Berhbu pasarihna hmanga hremnain a nghawngte hi zirlai dawt lehah kan zir chho dawn a, chak lo tak chung pawha a mi nih vanneih thlakzia a lang chiang hle dawn a ni.

Related imageAizawl: September 11, 2017BJP Mizoram Pradesh State President Prof. JV Hluna chuan Mizoram University in Vice Chancellor a neih lawk lohna chhan chu Chief Minister Lal Thanhawla’n a duhsak zawng thun a tum vang tih a sawi.
JV Hluna chuan Prof.R.Lalthantluanga VC ațanga a chawlh hnuah a aiawh tur thlannaah Chief Minister Lal Thanhawla chu a inrawlh niin The Zozam Times palai a hrilh a. Search committee-ten VC tur atana mi pathum an thlanchhuah zinga tel ve lo pakhatin CM hnenah VC atana thlang tura ngenna athlen angin thuneitute a ngenpui tih a sawi.
MBJP President chuan MZU-in VC a nei lawk loh chhan hi CM Hawla inrawlh vang tih sawiin: Tuna VC charge la mek Prof Lianzela’n VC a nih theih nan phungbawma CM Hawla a sawm angin, VC atan thlang tura thu-neitute hnen a thlensak hian nghawng tha lo tak anei, a ti a. "Hemi avang hian Union Human Resource Development Minister pawh a fimkhur tawh hle," a ti bawk.
MZU VC tur thlanna ah hian politics a inrawlh ngailo niin JV Hluna chuan a sawi a. "Fair taka thlan thin a ni," a ti a. Hemi kawngah hian BJP phei chu an inrawlh lo hle tih sawiin, MZU in VC an neihloh avanga harsatna an tawh avangin mimal duhsak bik nei lova search committee-in an thlan chu la fel vat tura an ngensak thu a sawi.
"Politics inrawlh ngailohna hmunah CM Hawla a inrawlh avangin search committee ten an mi thlan an thehluh pawh cancel phah a ni," JV Hluna chuan a ti bawk.
Source : The Zozam Times

By - Lalremliana Pachuau

He hla hi Pu Lalnuntluanga, Zohmun phuah a ni a, Thanglalmuana hriatreng nâna phuah a ni. Hla thu ang hian, Sipai a ni a, a lo haw kawngah rela a chuang chu thia hmuh a ni a, a thihchhan hriat a ni lo. He hla satu Lallawmawma putea ngei a ni e. TL Muana hi an unauah an mipa neihchhun a ni nghe nghe a ni. A satu hian a sa thiam lutuk mai hi a buaithlak a, a hla thu mawi lutuk phei hi chuan mang a ti ang lek lek zawk hial a ni!
‘Sarpui lian nge awmlai si lo ka tuar nêm thei lo ve’
He lai tlar khat lekin thu a sawi tam dân hi ka chhut reng mai! Tiang taka thu funkim tawi si hi ka la hmu meuh lo! Sarthi zawng kan hre ngai a lawm, Sarpui han tih hian a phuahtu lung a runzia a tarlang chiang ngawih ngawih a. Awmlai ni bawk si lo thihna hriatthiam har tur zia rilru-ah a lang a, thinlung taka tawrhpuina min thlen vâwng vâwng mai a ni! Chutih rual chuan kan tlangvala hi engtia thi ta mai nge anih zawhna zawh nawn reng reng kan ngai chuang tawh bawk hek lo!
‘Pheisen darfeng ramchhan ka nau duat laite kha;
Tinkim dawn zo hlimten siang lam hawn relin maw aw’

Ka nau duat laite han tih hnap hian a hril zo mawlh mai! Eng nge chu a nau duat lai chuan a tih, tih pawh hai rual a awm lo. Sipai chawlh la, in lam pantu a nau duat rawn haw hnak hnak tur chu a mitthlaa'n a cham rei tawh em a tin ni! A hmel ringawt pawh a thlahlel tih hi a chiang reng mai.
‘Lirpui runsei khawllian rum vung vung chhungan maw?
Laitha khuai ang chawlin rihtlang min liam san le’

Mahse, beiseina zawng zawng vawilehkhata beidawnna tawpa rawn inthlak ta thut mai chu a lungchhiatthlak lutuk ta tlat! Tu fa chuan nge Rel chu Lirpui runsei khawl lian tihna chang hre tawh ngai a, Laitha khuai ang chawl a chhunzawm mawi nachang hre tawh ngai ni? A va mawiin he hla siamtu ngaihtuahna rilzia mawlh mai hi! Tlangval tisa sar seng sawng thihna sawi nân chuan a mawi thlawt a ni!
‘Aw ka neihchhun ka nau duatlai sakruang ka chul nem maw,
Thlafam dairial channa zan tam pawh liam mah se.'

A nau chu rel chhûngah, a ma puanthuah nghenga muin a thi ta mai kha a ni a! In lamah a thih thu pawh an hre tawh ngei mai. Mahse, a ruang chuan in a lo la thleng si lo a, a thih thu a hriat ațanga ni engemaw zat liam hnuah pawh a ruang bawihsawm a la rem si lo! Chu aia tawrna lo thleng, tawrh leh zualna hmuna kun tir tlawk tlawktu chu a nâ ngawih ngawih lutuk a ni!
‘Thingpuirem khar hawna buan ang pawm ka nuam che aw, 
Thingpui ri ruai khar lai hawn zai an rel si lo...
Sakruang chul lovin maw piallei run i rem le’

Kuang chhûngah a nau rual an zalh tawh a, a thihna pawh ni rei anih tawh kha! A rim a chhe tawhin kuang han hawn leh chu a rem lul lo va ni! Mi fate, an naute an thihin duhtawkin an ruang an khawihin an chul thei a ni ngai a sin! Vanduaina a zawnga vanduaithlâk chungchuang ber mai an chunga lo thleng kâra duhthusam puanchhuahna mawi lutuk mai hi a nâ ngawih ngawih a, lairil a fan vawng vawng anih ber hi!
Ngawi la, ngaihtuah nawn leh teh! Helai hlarua hi tuman an hman ka la hre ngai lova, hman ngai loh anih avanga a mawina leh rilna in hmuh hmaih erawh ka remti lul lo! Kuang hi ti takin a lo sawi mawi theih a, ti taka lungkuai leh lungchhiatthlâkin an khar ngai tih tunge sawifiah tawh ngai ni? Zotawng hausakna hi a rilin a lo va mawi thei ngai êm êm ve le! Ruang chhilh tawh chu Police ten thihchhan chhui chian an mamawh bakin an hai hawng tawh ngai em ni?
‘Aw a nâ e min chhingzo awm ang maw thlafam ngaih hi,
Lirpui kiu ruai chhunga silhpuan zial ngheng in maw’ –

Sawi mai aia ril a ni tawh! Neihchhun chânna avangin a tih ngai hauh lo, mitin mai hnenah chona lungrun ber thu a chhak chhuak ta hial a! Chona a zawnga chhan chakawm loh ber mai a chhakchhuak hi tunge chhang ngam ang ni? Lirpui kiu ruai khi tunge hmang tawh ngai le? A va mawiin a va han hriatthiam theih tak êm!
‘Sakhmel chul riai riai a chham ang a zal tûr chu,
Ka dawn sei ngam love aw; 
Lunglai min run ngei e; lunglai min run ngei e’ –

Helai chang hi mi vel leh Å£hin! Feet ‘6’ hnuaiah mitthi kan zalh chu kan hria. Å¢awih ral turin kan phum tih pawh kan hai lo. Mahse maw, a rawn sawi dan mawlh mai khian ka lung a kuai em a ni! Sakhmel chul riai riai han tih kârah hian hmangaihna aw chu mangang takin a au a! Suangtuahna mitthla chu a huatawm ngawih ngawih anih hi! Ngaihtuah thui ngam chi a ni lo tih a hrechiang si a, patling meuh chu awrawl chhuahin vawikhat mai ni lo, vawihnih zet a Å£ap chhuak ta anih khi!
‘Ka nau duatlai i tel lo chuan engtin nge ni ang le, 
Tangka rothangpui leh i vulmawi hawnte hi'

Sipai chuan pawisa an khawl theiin Sawrkar-in engkim a thlawna a dawn tir ṭhin avangin he kan tlangval fel tak hian a hlawh lakte chu inlama a chhûngte an lo nawm ve nan a khawl tih hairual a awm lo. Chung a pawisa khawl zozaite chu a tel lo va an hman a, a awm ve lohna tûra nawmsakna atâna hmanral a ngai ta si hi a runthlak ngang mai. Chu ngaihtuahna a neih laia he hla siamtu dawn han sei tur zia hi ngaihtuah tham a ni.
‘I duh ai ang ram dawn lungruk min hrilh silo, 
I tel lo chuan hringnun kalsiam ka relthiam lo, 
Ka tawn mangmawlah tal, i lungruk min hrilh rawh...’

Pawisa hmanna tur kawngah lah a nau hian a duhthusam leh a ruahmanna engmah a chhûngte a hrilh hman si lo. Nupui neih nân engzat nge a dah ṭhat ang a, in leh lo din nân leh chhungkaw khawsak nawmna atân eng ang ruamhmanna nge a neih pawh hriat lohna chuan a thihna chu a ti nunrawng zual sauh a! A nau chuan hmalam panna kawngah eng duhthusam nge a neih tih hriat a chakna chuan zan tam a timangang a, a tawpah phei chuan zah pawh dawn zo lovin, mumang lamah tal min hrilh mahna tiin a nau a au ta hial anih hi!
‘Ka bungdawntuai thlafam chan zawng tlangtin dengkim ngei maw,
Pheisen darfeng ngurpui lallian chawimawina nen;
Sakruangah pârmawi leh rimawi tinrêng te nen; 
Sakruang hma an hruai e, 
Pheisen darfeng rual ten; 
Vohbik chawimawina te khuanu'n malsawm rawh se....’

A va tlawm tak êm ve aw! Chapopui tham thihna lo thlengin chawimawina sang ber ber a dawn zozai a ngaihlutzia hi chapopui tham zawng a tling hle si a. Mahse, Vohbik chawimawina chu Khuannu malsawm dilna-in a thlah ta zawk a ni!
He hla hi engtikah mah a chuai tawh lovang a, thangthar hla siam ṭhin zingah a thlûk lama mawi lungkuai leh hla rua lama mawi dangdai phuah chakna chu favang thlifim ang maiin lo thaw heuh heuh rawh se! Khawi lai thu phuahchawp lutuk, Literary Value nei hauh lo ngaihsanna pawh he hla hmang ngei hian ṭhiahin lo awm mawlh rawh se!
Powered by Blogger.