-Dr. C. Lalrampana


BP sang thut hi thunun vat loh chuan STROKE mai a awlsam thin. Chuvangin, hetiang huna han hman remchan ve mai chi tlema zawng i han belchiang teh ang. Mi zawng zawngah a hlawhtling vek erawh ka tihna a ni kher lo, a tak ngeia ka tawn hriatte a nih avangin ka' n tarlang ve duh mai a ni e
1. Panhnah kuang 50grams leh Purunvar mum 20 vel chip taka den pawlh hnuah puan zaisin them fai thianghlimin a tui sawr la in nghal bawrh bawrh ang che rei loteah i BP sang i thunun thei ang.
2. I BP a san phut chuan ngil takin chechang lovin mu nghal vat la, tuisik thianghlim tam tawk in nghal la i zun tam theih dan tur ngaihtuah la, I zun a chhuah veleh zung nghal vat la tui inleh nghal zel la, zawi zawiin i BP i thunun thei ang.
3. I BP a san thut chuan bual inah lut la i khup achin hnuai lam i tih huh hnuah tuivawtin I luah leih zui nghal bawrh bawrh la i BP i thunun thei ang.
4. BR MIX: I BP a san phut chuan GENNESARET HERBAL (Ramhnim Damdawi Run) Keifang atanga siam in nghal bawrh bawrh thin ang che. Hei hian chawplehchilhin BP sang a thunun nghal thei.

A TAKA FINFIAHNA:
February 2017 thla tir khan Uttar Pradesh atanga lokal ka thianpa Dr. Binendra Singh, zun thlum vei mek leh thisen sang nei chu Saitual pana kan tlanpui laiin a BP sang leh zunthlum sang chhuakin a chau thut a; a zawi der mai a. Keifanga Ramhnim Damdawi Run zawn kan thlen lai tak a nih avangin BR Mix an zawrh lai chu kan han tulh bawrh bawrh a, darkar chanve hnuah chuan a BP leh zun thlum chu kan han test a, a lo pangngaileh hman der mai a, kan thianpa chuan-"In damdawi siam chawp chu a van tha ve ? tunah chuan ka pangngaileh ta reng mai " a ti a; a lawm kher mai! lawmawm duh tak a ni.

Phai lam mi kher kher hi Mizo Ramhmul Damdawi thatzia enchhin nan Lalpa'n a hmang hi a va' n mak em tiin ka ngaihtuah zui vawng vawng nghe nghe a ni.

Nimin piah 23/09/2017 thimhlim khan ka BP a sang ve deuh a , 156/105 niin ka mit a vai ve deuh chem chem a. BR MIX thatzia ka ngaihtuah chhuak phut a; ka thatpui ve takin tiin ka kawl remchan lai a nih bawk avangin enchhin nan tiin ka' n in ve ta bawrh bawrh a, a hnu minute 20 vela ka BP ka' n check leh chuan 130/95 -ah a lo tlahniam hman a, ka awmdan pawh tun thlengin a pangngai chholeh thei ta a ka lawm kher mai.
BR MIX hi midang siam duplicate a awm ve a, a tha ve tho em ? tih erawh ka sawi thei lo. Amaherawhchu, Genesarret Herbal-in a siam hi chu FSSAI Govt. of Mizoram pawmpui thlap a ni a, a taka vawi hnih ka finfiah tak avangin mipuite hriatah huaisen takin ka rawn phochhuak ta hial a ni e.
Thisen sang thunun theih loh awma a awm chuan damdawi in pan vat thin a tha ber tih erawh i hre tlang theuh ang u.

Mikael Lalremruata Chhakchhuak

Hei le...A hlawm a chhiar duh tan.
Țhenkhatin Kan vui tak avanga A dam leh beiseilo tharah min ngai a,a tir ațang hian,Doctor in thi tawh an tih hi a Dam leh ka rinloh zia chu a chhiar chuan an hria ang.

DARLAK
Sept 20
Nimin tlaia kan Khaw pa Rul in a chuk avanga Mamit a A zan a zan a an chhoh pui kha,Vawiin chhun Dar 11 pelh khan A Boral a,Kan khuaah ah an rawn inphur thla a,A chhungkhat laina te hian Engtin emaw a A dam leh an beisei a(A thih hi an la ring tak tak lo ani deuh ber mai,Mamit Hospital ațang a Thi a rawn haw chu an nia)Aizawl lam a 'Rulchuk enkawl thiam' an tih kan lo la nghak mek.
Keichuan A thi tawh anihchuan a dam tawhlo ang ka ti deuh hmuk hmuk mai...
Chutihrual erawh chuan kan chung a thleng ni ta se la,Damchhuah Beiseina awm zawng zawng tih chu kan duh ve tho ang tih riltu ah a awm.

Kumin kumtir lam khan niin ka hria,Bawngva(Kan khua ațanga Km 1 bawr vel)ah mipa Naupang Rul in a chuk a,Mamit Damdawi in atang Aizawl an pan a,A boral a,an rawn inphur haw a,An ni pawh khan a dam leh An beisei a,a tidam thei ni a an sawi VAI HO kha rei tak kan lo nghak a,an rawn thleng a,an sawngbawl vel a,a dam leh chuang lo...
Mitthi Dar kan la vaw lo a,YMA ang pawn Thu leh hla kan la nei lo,ti hian kan lo awm vel mai mai ani deuh ber mai.
*******
RULCHUK
DARLAK
Ni 22 sept
Ni 20 Nimin piah khan Mamit Hospital ațang an rawn haw a,Ni 20 zan hian kan Tlaivar pui a,Hemi zan hian Pu Ramtinthata Aizawl Tanhril Vengthar a mi chu Darlak Sumo hire in a lo chhuk a,ani hian Rulchuk a lo bawihsawm tawh țhin ani.
Tichuan,Nimin ni 21 zing dar 6 vel khan an rawn thleng a,ani hian A bawihsawm nghal a,Engtin tin emaw a taksa te a khawihkual a,A pawimawh lai tur ni awm takah hian Puan a inlukhup a enge a tih tuman kan hre biklo a,Damdawi a hnawih ni ah kan ngai.
Tichuan,Nimin zing chuan A mar ka hmu e a ti a,mahni a hmuh ai chuan tiin Rulchuk Putea Chhandama a khawih tir ve a,Chhandama pawh hian A amar chu hmu in a insawi a,mahse a mar hi a awm reng lo niin an sawi,ka awm ve lai a a khawih ve tu te pawn an hmu ve lem lo.
Nimin chhun leh tlaiah te Nizan te pawh khan a mar an hmuh awm ka hrelo.
Nizan kan tlaivar pui leh a,tukin zing khan A enkawltu hian a sawngbawl/checkup leh a,A thisen syringe a draw a tum a,a tumlai pawh hian ka en reng a,a thisen hi a khal nge ni dawn ni,a draw hlawhchham a,chhunlamah ka ti leh chhin ang ati.
Hemi hnu hian ka hawsan ta a,Mamit ah ka kal san ta ani.

Phone call ka dawng mawlh mawlh a,message ka dawng mawlh mawlh a,inchhan vak dan pawh ka hrelo.
Zingkar dar 9 bawr vel a thilthleng danglam(a țha zawngin)awm em em lo kha Tlai dar 2 rik hma hian thuthang a tam hman hle mai.
'A hmui a rawn sen,a mar an hmu,a thlan a tla'
Heng zawng zawng hi Thil nichiang ah ka ngailo...a hmuna awm țheuh2 pawn an hriatdan a inang lo nuk hlawm mai.
Nimin zing a amar an hmuh te pawh kha THIL CHIANG ah ka ngailo.
A khawihtu te kha an confi lo tlat,midang in an hmu ve bawk silo.

Mahse,Thilmak deuh mai chu,Ni 20 chhun dar 11 bawrvel a boral ni si kha,tukin thleng mai a A rimchhelo te kha,a enkawltu leh A chhungte tan chuan Ala thi tak tak lo aniang a tihna tham chu a tling ve tho mai.
'A rawnn thaw a,a ke a rawn ti che a,a thil eichak zawng a rawn sawi a.'
Tih te anih ngawt loh chuan thutakah lo la lo hlawm phawt mai teh u.
Ințhian.
Mikael Lalremruata

*******
RULCHUK

DARLAK
Ni 22 sept Dar 10:51 pm
Nichin Mai dar 9:14 a Forward tur ka type zawhhnu rei vaklo khan Ramdina enkawltu hian a rawn Sawngbawl/check-up leh a,A pum a gas/Air awm a rawn zut chhuak ani,A pum hi puar nasa(A puar awm pawh ka hmu lo) ani lo ani.
A sawngbawl zawh hian Pu Rotluanga'n(Pu Rotluanga hi Tuna Rulchuk enkawltu hian alo enkawl dam tawh ani) Ramdina ban ah amar a dek fuh a,a hnu ah A bek/a bengkawm bawr velah a mar a dek fuh leh ani.
A dek zawh hnu hian ka dek ve a,kei hi chuan ka hmu lo a,Pu Hruaia'n a dek ve leh a,ani pawh hian a hmulo a,pu Hmingtea'n a rawn dek ve leh a,A ni hian a rawn hmu leh ani.

'Zaninah chuan ka check-up rihlo anga,Naktukah ka check leh ang,Tun dinhmunah beiseina a la awm avangin Ka la enkawl zui zel rih ang' Ti in A enkawltupa hian ka zawhna min chhang.
News Ziak țhin ka nilo a,Deamand a san em avangin ka rawn ti leh hram ani e.
LO FORWARD LEH PHAWT MAI TEH U.

In țhian
Mikael Lalremruata 
Darlak
8414010574

*******
RULCHUK
DARLAK
Ni 23 sept 2017 Dar 12:40 pm
Dar 12:30 pm ah Rulchuk te in ah ka tleng phei a,ka thlen lai leh tuna ka thu type meklai hian mi 8 bawrvel kan awm ani.
A enkawltupa hi A awm rihlo a(Rulchuk putea Chhandama te in ah a chawlhahdam ani)Chhandama a lo awm a,ani hian Tel in a hnar leh a hmai vel lapua in a lo chulkual vel mek a,A mit a keu a,ka hmuh dan chuan Ramdina mit hi a var deuh hlung tawh ani(A mit veilam pang hmul hi chhandama kut hi alo ban deuh nge ni a mithmul a tla nghe2 ani)
Ka chul zawh hian min pui rawh aw a ti a,A chul zawh chuan A hnungzâng vel en turin a vei zawngin kan kuaiher a,a khel veilam leh a ban dinglam Ah ka vuan a,A vei zawnga saisir turin kan kuaiher ta ani.
Chhandama hian A hnungzang leh a mawng bawr te a enkual a,A enkawltupa in a sawi ang chuan a la awm e a ti a,A hnungzang hi keipawh hian ka khawih ve a,a vawt deuh thler ani.
Hetia kan Saisir tir hian A hnar atang tui hnang alo chhuak a,A rim a tui lo hle ani.(Kan mut that hnu hian Chhandama hian A enkawltupa a zu ko a,hei a lo chho a,A enkawltupa hian tuihnang lo chhuak hi A tur a lo chhuak ati ani...ka type lai mek hian)
Kan mut țhat hnu hian ka thu hla deuh a,Mahse feet 12 vel lek ani...
Ka type tirh hian a enkawltupa hi alo la thleng lo a...tunah hian a lo thleng chho tawh a,a mar vel a dek leh mek ani.A enkawltupa hi chuan A mar hi ka hmu ve lem lo a,A mar hmu hi ka khawih tir leh mek a ati,hei kan awmdun a,an khawih mek a,a mar an hmuh leh hmuh loh hi final decision tur ani e.
Hmanhmawh suh u....muangchangin A mar zawng rawh u ati.

LO FORWARD ULA,FINAL DECISION KA LO SAWI LEH ANG...
KA AWM RENG E.

In țhian
Mikael Lalremruata
Darlak
8414010574

*******
*BREAKING* *NEWS*
*RULCHUK*
*DARLAK*
Ni 23 sept 2017
Dar 11:20 pm

Tunmaiah khan Rulchuk enkawltu leh Ramdina chhungte chuan thuthlukna an siam a,
Pu Ramthata hian ala enkawl zui dawn ani.
Zanin khan a pum a gas/Air awm a paih a.
Zaninah chuan a sawngbawl tawh dawn rihlo a,Naktukzingah Treatment A pe leh dawn ani.

Naktuk lam a Treatment a pek a A danglam dan a zirin Thuthlukna/Thu tawp siam theih beisei tawh ani.
LO FORWARD RAWH U.
In È›hian 
Mikael Lalremruata
Darlak
8414010574

*******
*BREAKING* *NEWS*
*RULCHUK*
*DARLAK*
VAWIIN CHHUN DAR 12:00 HIAN VUI LIAM ANI DAWN E
Ni 24 sept 2017
Dar 7:16 am

Nizan Khan A zan 4 nan Rulchuk Ramdina kan Tlaivarpui a,Kan Branch Hruaitu te leh A menpuitu Nula leh Tlangval ten a rimchhe deuh ni a kan hriat avangin A enkawltu hi kan ko a,ani hian Thil nihdante a en fiah a,Tin,Ramdina chhungte leh Branch YMA O.B awm remchang te leh A enkawltu hian Meeting Neih ani a,Ramdina Taksa ah hian a țha lam a hmasawnna A awm lo niin hriat tlan ani a,A marphu hmu a inhria,Post hmasa lam pang pawh a ka sawi lan tawh Pu Rotluanga'n a mar dek leh se,A ni hian a mar a hmuh chuan enkawl zui ni se la,A mar a hmu lo anihchuan In phum nimai se tih chu Ramdina chhungte leh A enkawltu Thutlukna chu ani ta ani.
Pu Rotluanga kan nghak deuh vang vang a,A lo thlen hian zing dar 6:55 ani a,uluk takin amar a dek vang vang a,(Inphum mai leh Inenkawl zel Thuthlukna anih avangin Pu Rotluanga pawh hi a zam ru ve viau maithei ani)Uluk tak a Minute 6 lai a mar a enkual hnu ah 'A MAR A HMUHLOH THU' a sawi ta ani.

Ti hian Darlak khua hi chuan Rulchuk Doctor in a boral tawh ti a an sawi tawh chu Mihring tihdam theih ani tawh lo tih hi tawnhriat kan nei tawh ani.
In È›hian 
Mikael Lalremruata
Darlak
8414010574

*******
*DARLAK* *BRANCH* *YMA* *HNATLANG* *DAWN*
DARLAK
Ni 25 Sept 2017
Dar 8:15 am

Rulchuk avanga Boral ta Pu Lalramdina Lo ah Vawiin hian Darlak Branch YMA te Buh vua leh phur in an hnatlang dawn ani...
Darlak Branch YMA te an fakawm hle mai.

Pu Lalramdina Kalsan tak A Nupui leh a fa te La naupang tak tak pali(4) te hi an van lainatawm tak em ve aw...
(KHAWNGAIHIN MIN LO FORWARD SAK LEH MAI TEH U)
In țhian
Mikaela

(PIC hi A mar khawihtu Po Rotluanga ani e)

Vanneihthanga Vanchhawng

24th September, 2017 (MSR) : Rul chuk vanga boral, Ramdina hi September ni 19 khan Khuavangrul (Black Krait) nia hriatin a chuk a, Mamit damdawiin panpui a ni a, a tuk September ni 20 chawhma dar 11 ah a boral zui ta a ni. A boral hnu hian an khua Darlak lamah a ruang hi phurh thlak nghal a ni a, tunhma lama rulchuk vanga boral tawh pawh lo enkawl tawh thin nia sawi chu bei nge sei rundung tiin an pun ta a ni. Rei tak enkawl a nih hnuah beisei tur a awm lo tih a chian tak avangin vawiin chhun dar 12 hian vui a ni ang.
Darlak khaw mi Ramdina thihna leh a thih hnua a tih dam leh beisei a enkawl a nih chungchang hian sawi leh ngaihven a hlawh hle a, hetiang lam kaihhnawih post pawh chhiar tur a awm nual a ni.
Tun thil thleng hian ngaihtuahna fing zawk min neih tir hram se tih beiseina avangin ka post hmasaah ka ngaihdan ka sawichhuak a, thenkhatin an tawng viau tih pawh ka hria a ni. Mah se, thudik hi lem a har chang a awm thin a, sawichhuah erawh a tul chang a awm fo bawk si thin a ni.
Mizo mi nawlpui hian thil kan chian lo hle a, mi sawi nazawng pawm mai loh te pawh he thil thleng atang hian zir chhuak ila a lawmawm ngawt ang.
Doctor ten mitthi-a an puan tawh tih dam leh theih beiseina rilru mitthi chhungte rilrua lo awm kha a chhan a awm ve a, tun hma lama hetiang case tih dam leh tuma beihna lo awm tawh vang te a ni ve. Mitthi chhungte leh khawtlang lam ka dem hauh lo. Thil theih loh ti thei anga inlantirna leh mitthi chhungte khawtlang beiseina ti sang tura beih duhna thinlung kha kei chuan inbumna ka ti lo thei lo a ni.
Hetiang deuh tho hian mibo awm nikhuaah tawngtai thil hre thei nia insawi rawn kan hrat hle bawk a. Hei pawh hi tul lova in hambuaina mai a ni bawk thin. Kan hnain a zir avangin mibo zawn nikhua-ah report siamin kan buaipui ve fo thin a, heng atanga ka hmuhchian em em chu; heng tawngtai atanga thil hrethei inti ho hian an rinthu mai mai an sawi thin tih a chiang hle a ni.
Engtik kum nge ka chiang chiah ta lova, Aizawl Bungkawn veng mi taxi driver bo tum khan tawngtai thil hrethei mi pahnih pathum rawn an ni a, pakhat chuan silchar tlangdung lamah a awm thu a sawi laiin pakhat chuan Sialsuk tlangdung lamah a awm thu a sawi thung a. Khawtlang tlawmngai mi engemaw zat thuang hnihah insiamin motor engemaw zat hmangin an zawng chiam a, a hnu thla khat velah a taxi hmangtuin a that a, Lengpui kawngah, kawngthlangah a paih tih hriat a ni a, a ruang chhe tak hmuh a nih kha thenkhat chuan kan la hre rengin ka ring.
Tawngtai thil hrethei te, rul chuk vanga mi thi tawh hnu pawh enkawl dam thei anga inlantir thin te hi mipuiin i hnualsuat ngam tawh ang u. Heng mi te hian chhiat tawk chhungte leh khawtlang mipui tul lo takin min tibuai zing em em tawh a, heng hi fin nan i hmang tawh teh ang u ka ti a ni.

IB Officer Recruitment Exam 2017 notification regarding the e-admit card release on the official website of the conducting authorities has been put up online. Candidates who have applied for the IB ACIO 2017 Recruitment exam can download their respective admit cards from the official website of the Maha board at mha.nic.in online. The e-admit cards or the prelims call letter for the IB ACIO 2017 Tier 1 exam to carry out recruitment of Intelligence Officers under the Ministry of Home Affairs, Government of India for this year are readily available online.

IB ACIO Admit Card 2017 is available. Download Admit Card of MHA IB ACIO 2017 here. The Ministry of Home Affairs (MHA) has issued tier 1 exam admit card for applicants. Candidates who had submitted application form with fees can appear for Intelligence Bureau (IB) Assistant Central Intelligence Officer (ACIO) Grade II / Executive 2017 tier 1 exam. Mode of obtaining admit card is online at mha.nic.in only. Link to download is given on this page. Enter registration number and password to log in. Print admit card on A4 size sheet. Read instructions and stick to them. Get here complete details of IB ACIO Admit Card 2017 and exam.

The latest notification released by the Ministry of Home Affairs (mha) online in order to conduct the Assistant Central Intelligence Officer Executive Examination 2017 whose Tier 1 is scheduled this year. The IB ACIO Executive Exam 2017 admit cards are easily available online for download by the respective candidates who aim to appear for the IB Officer recruitment 2017 exam this year. Candidates are advised to check the detailed notification released regarding download facility of the Intelligence Bureau (IB) ACIO-II/ Exe Officer Recruitment 2017 Exam online.
Candidates are re-iterated about the important instructions that has been released along with the call letter cum admit card in order to appear for the Intelligence Bureau (IB) ACIO-II/ Exe Officer Recruitment 2017 Exam this year. The prestigious IB Officer recruitment exam 2017 notification inviting applications has been closed for the year 2017 as of now.

Kum 30 hnua hmeichhe minister lakluh lehna hmasa ber ni turin nimin khan Hrangturzo bialtu MLA Pi Vanlalawmpuii Chawngthu chu Minister of State atan rinawmna thu tiamtira lakluh a ni.

Lakluh inkhawm hi Raj Bhavan Durbar Hall-ah Chief Secretary Lalmalsawma kaih-hruaiin neih a ni a, Governor Lt Gen Nirbhar Sharma chuan rinawmna thu tiamtirn a lalut a, he inkhawmah hian Chief Minister Pu Lal Thanhawla, Minister te, MLA leh sawrkar official eng emawzat an tel a ni.
MPCC President leh Chief Minister ni bawk Lal Than-hawla’n a bial pakhat zawk Hrangturzo a kalsan avangin kum 2014 khan Hrangturzo Assembly Bial ah By-Election neih a ni a, he inthlanah hian Pi Vanlalawmpuii Chawngthu hi thlan tlin a ni a. Mizoram Legislative Assembly 7-naa Hmeichhe MLA awmchhun a ni mek a ni.
Kum 37 mi Pi Vanlalawm-puii Chawngthu hi zirna lamah MA (Political Science) niin, Mizoram Pradesh Youth Congress Committee-a nihna hrang hrang te lo chelh tawhin tunah hian MPYCC President leh Mizoram Women Commission Chairman ni lai mek a ni.
Mizorama hmeichhe MLA hmasa ber chu Pi Saptawni a ni a, chumi hnu deuhah Pi Than-mawii chu kum 1978-ah PC ticket-in Serchhip bialah thlan tlin a ni a, kum 1987 MNF Ministry-ah Pi Lalhlimpuii chu MLA a thlantlin a nih mai bakah Minister dinhmun chelhin, Pi Lalhlimpuii hi Mizo hmeichhia te zinga Minister ni hmasa ber a ni a. Hemi hnu hian hun rei tak Mizoram Assembly-a roreltute zingah hmeichhia an awm lo a, Mizoramin hmeichhe Minister a neih pahnihna ni turin nimin tlai khan Minister of State ah lakluh ani ta a ni.

Nimin tlai a Minister of State atana lak luh Vanlal-awmpuii Chawngthu nen hian Mizoram sawrkarah cabinet minister pariat leh minister of state 3 an awm dawn a ni.
Pi Vanlalawmpuii chuan a hna chanpual te pek a nih hunah theihtawp chhhuah a thawh atum tih sawiin. CM chungah hmeichhia zawng zawng ten lawmthu sawitur nia ahriat thu sawiin, hmeichhia zawng zawng te aiawh a awm a nih angin nasa zawka thawh a tum thu a sawi bawk.


B.Sangkhumi, Ex-Director, Higher & Tech Education

Govt of India-in Higher Technical Course hrang hrang zirna atana Seat Reservation a siam atanga Mizoram quota-a zir tur thlanah hian a khat tawkin buaina a chhuak thin hi pawi ka ti tak zet a. Kei hi kum 1993-atangin Higher & Tech Edn Directorate-ah Examination Officer leh Joint Director (Tech Education) hmasa ber niin Technical Education bik enkawltu ka ni a. Kum 2002 December 1-ah Director , Higher & Tech. Edn. atanga MPSC ka zawm thleng (kum 10 chhung) chu i/c Tech Edn niin Tech Selection-ah Controller of Examinations-in ka awm a ni. Higher Technical Selection Rules 1999 (Draft) hi hemi chhunga kan buatsaih hi a ni. Kumina Higher Technical Candidate Selection-a buaina awm leh hian rilru a khawih hle a, he Dan kan buatsaih laia fiah thei ang ber nia kan hriata kan dah kha a lo fiah tawk ta lo deuh a ni ang e. Chuvangin, thil kalphung leh a tobul ka hriat angte ka han ziak ve ta a ni.
Govt of India hian Higher Technical Course hrang hrang promote-na atan State/UT hetiang zirna nei lo/anmahni mamawh tawk nei lote hnenah Institution hrang hranga Seat reservation awm chu kum tinin a sem thin. India Constitution article 16(4) leh 16, article 29(2) leh article 46-ah te SC leh ST te zirna leh eizawnna tur humhalhna siam a nih bakah kum 1954-ah Ministry of Education chuan India rama Educational Institutions awmna hmun 20% chu SCs and STs te tan reserve nise a lo ti a.
Mandal Commission 1979 chuan SC leh ST-te tan bakah OBC tan 27% seat reservation a recommend chu kum 1989-ah Prime Minister V.P.Singh-an a pawm avangin kum 1990 atangin Higher Educational Institutions-ah (private/unaided telin) SC tan 15%, ST tan 7.5% leh OBC tan 27% seat reservation siam a ni ta a. Supreme Court chuan kum 1992-ah reservation hi 50% aia tihsan loh turin a rel thung a ni. Kum 2005-ah SC/ST/OBC leh Minority Communities te tana Seat reservation siam avang hian India Constitution pawh siam that a ni (the 93rd Indian Constitutional Amendment).
Mizoram tan Higher Technical Seat pek a nih tantirh lamah chuan a Department neituten Seat allotment pein an zir zawhah kum 5 tal Department-ah an thawk tur a ni tiin Bond an sign-tir thin. Mizoram Sawrkarin kum 1993-ah The Mizoram (Selection of Candidates for Higher Technical Courses) Rules 1993 a siam ta a. Higher & Technical Edn Department hnuaiah Selection Board dinin hetiang Course zir tur nei Head of Dept theuh hi Selection Board member atan dah an ni.
Higher Technical Selection Rules 1993-ah hian Class X (Eng, Maths & Science) marks atangin 20% leh Class XII/PUC(Sc) (Eng, Bio & Chem for Med, Agri, Horti, Fish. AH & Vety etc) Class XII/PUC(Sc) (Eng, Maths & Physics for Engr Courses) Marks atanga 80% lak a ni a, Personal Interview hian mark 10 a pu a ni. Selection-ah hian Class XII (Sc) mark hi a pawimawh em avangin Nu leh Pa hausa leh awmthei deuh leh Officer fate chuan India ram hmun hrang hrangah Class XII (Sc)-a mark hmuh san theihna an pan sung sung a, a bikin Tamilnadu Board khu an thilphal deuh avangin Mizo zirlai pantu an thahnem thei hle. Mizoram atanga Matric 3rd Div-a passed te pawhin Tamil Nadu Board atangin Class XII (Sc)-ah 80% leh a aia sangte an hmuh tlat avangin MBBS , BDS etc Seat an chang ta thin a ni.
Kum 1993 Selection Rules hmang hi chuan Zokhaw lam zirlai phailam pan ve theilo leh Mizoram Board atanga Class XII (Sc) zirchhuak te tan a bikin Medical Seat chan chu beisei ngam a harsa ta hle mai a ni. Hei hian rilru a khawih hle a; chuvangin, Written Exam hmanga candidate thlan hi tihmakmawh niin a lang ta a. Tichuan, Madras, Coimbatore, Delhi, Calcutta leh Shillong atangin an State theuhte Technical Selection Rules la khawmin heng Rules hrang hrang atang leh kan hmanlai Rules 1993 atangin Mizoram Board hnuaia HSSLC Syllabus milin Written Exam nei turin Draft Rules kan buatsaih ta a. Heihi “The Mizoram (Selection of Candidates for Higher Technical Courses 1997 (Draft) tiin Directorate atangin Department-ah submit ani.a. (Objective Type kan la phak lo deuha hriain Essay Type a duan a ni).

Written Exam neih rawtna hian welcome a hlawh loh em avangin official atanga nawrna chuan kum khat hnuah pawha engmah kori a tu thei ta silova. Chuvang chuan rilruin ar bo a zawng ta a. Kei hi Shillong-ah College ka kal laiin MZP Shillong Branch-ah Finance Secretary/Treasurer ni reng thin ka ni a. MZP Joint Hqrs., Shillong a din a nih khan General Secretary ka ni a. He ka nihna hi December 21, 1971-a pasal ka neih atangin ka chawlhsan chauh a ni. Technical Selection Rules a Written Exam neih hi MZP duh dan tur dik tak nia ka hriat avangin hetih laia MZP Gen. Hqrs-a hruaitute chu Draft Rules sawrkara kan thehluh chu min nawrpui turin ka pun ta a. MZP hruaitute hi Mark base a selection kan neih thin lai atang tawha Technical Seat neihte Mizoram leilung fa dik takte tana humhalh tlat tura ka thawhpui pangngaite an ni. Hetih rual hian Higher & Tech Edn Secretary-ah Pi L.Tochhawng IAS a lo awm thar hlauh a, ani hi MZP hruaitute nen hmuin kan sawipui ta a. Tichuan “The Mizoram Selection of Candidates for Higher Technical Courses) Rules 1999 chu The Mizoram Gazette Notification No. C. 11011/I/93 –EDC the 2nd June 1999-ah tihchhuah a ni ta a. Hemi hmang hian kum 1999 atangin Written Selection Exam neih a ni ta a ni.
Govt. of India chuan kum tinin State hrang hrang leh UT te bak ah Ministry of External Affairs (Education) leh (Welfare), Central Tibetan Schools Administration (CTSA), Indian Council for Child Welfare ( ICCW) etc te hnenah Technical Course zirna seat a pe bawk thin. Chuvangin State / UT etc ten an mahni quota a zirtur Selection an siam naah Govt of India in Dan hran duan bik a neilo a, Nominating Agency chuan an mahni sawrkar nen Selection an siam tur a ni tih a ni. Chuvangin “The Mizoram (Selection of Candidates for Higher Technical Courses) Rules hmanga Selection Board-in Selection leh allotment of seats a siam chu pawm zel ta a ni.
Higher Tech Selection Rules 1993-ah khan Mark atanga Candidate thlan ni mah sela Seat allotment chu Category I, II leh III-ah then a ni a. Category I chu ‘children of local permanent residents of Mizoram State’ tia dah a ni a, Category I chu Mizorama cheng dik takte tihna a ni. Kum 1997-ah Written Exam nei tura Draft Rules kan siamah khan Category I –children of local permanent residents of Mizoram State tih awm sa hnuaiah Explanation hetiang hian siam a ni a. The term “Local permanent Residents” means those who are indigenous people of the State of Mizoram and have been residing permanently in the State” tiin. Hei hi Category I-a awm te chu Mizoram khua leh tui dik tak, Mizoram bak ka ram tih tur nei lo (State danga pem phar pem phar lo), Mizoram chhunga mi cheng nghet takte an nih thu sawi fiahna a ni. Hetih hun laia kan tum ber chu Mizorama awm ve ‘VAI’, kan chanvo min chuhpui tumtute laka inven him a ni. Chakmate hi chu ‘The Citizenship Act 1955 hmangin dt 26.1.1950 hma lama Mizorama piang/awm tawh leh awm thar te fel taka thliar hranga an chungchang hi Dan hmanga rel fel mai chi niin a lang.
Written Exam hmanga Selection neih anih chinah chuan zokhaw lam atanga zirlai MBBS, BDS etc atana tling an awm ta nual mai a. A then chu chhungkaw harsatna avanga kal thei ta lo te, thenkhat chu an nu leh pate lawm em em mai; mahse, tanpuitu tur zawng a vak ta ruai pawh an bo lo. Mizoram Board hnuaia HSSLC Syllabus chu Selection Exam ah hman a nih avangin Mizoramah HSSLC School-te an thang duang ta hle mai a ni. Mizoram sum ram pawna luang ral thin kha Mizoram chhungah a luang, kual ta a, hei hi khawtlangin a than phah bakah Kohran pawhin a hlawkpui ngeiin a rinawm.”

Govt of India-in Higher Technical Course hrang hrang zirna State quota atana pekte hi direct-a luh har tak an nih avangin an hlu em em a ni. State chhunga cheng mipuite tihchangkanna atana an mamawh anga pek a nih avangin State chhunga cheng, a neitu dik takte chu a hmangtu tur dik tak an nih avangin an chanvo hi mi dang/pawn lam miin an chuhpui a thiang tur a ni lo vang. Hei hi Seat reservation leh Quota System-in a tum dik tak pawh niin a lang.
Hetiang zir tur thlanna Dan (Rules) tha tak nei chunga kan buai leh thinna bul hi Dan kan neihte kan hriat chian tawk loh leh kan zawm that ngam loh vang ni berin a lang. Dan hi zir ngun ila, inhrilhfiah ngun bawk ila, Selection siam dawn hian dilna (application) thehluhte chu a mawhphurtuten ngun tak a check-in diltute chu an awmna tur Category dik takah dah theuhin Seat allotment pawh Dan ang thlapin Category I, II leh III te hnenah pek thin ni sela; tichuan, tuna kan buai thinna hi chu kan pumpelh ngei ang. Kan inhungna sadai hi thiat lovin, kan zavaia him tlanna atan kan Dan neih hmang hian huai taka kal thiam a va pawimawh em!

– Zosangliana (Zotea)

Mizoram tun leh tun hnu hun tur (Discussion on Present and Future of Mizoram) tih thupui hmanga ngaihdan sawihona ‘Hnam Chhantu Pawl’ buatsaihin 19th August’ 2017, 11:30 khan Hnam Chhuahtu Office C.Pahlira Building, Upper Republic-ah neih a ni a. Sawmve ka nih angin a hun hma minute sawmah ka thleng a. A buatsaihtuten ruahmanna fel tak neiin, luhtirh phat atangin ei leh in tur min lo chhawp nghal a.
Sawmna lehkha an rawn thawn rual hian Lalthara I.A.S (Rtd) Adviser to Chief Minister of Nagaland thuziak “CHAKMA AUTONOMOUS DISTRICT PAIH” tih chu an rawn telh a. Nguntakin ka chhiar a, theihtawpa Mizoram mipuite kan tanho chuan kawng a awm thei mai awm mang nge tiin ka ngaihtuah a. He lam hawi zawng hi chu ziak ve tur ka ni lo va, dan lam thiamte lo chhuizuiah dah ila.
THUSAWITUTE KA THLIR DAN: Kan inkhawm hruaitu, Ram hmangaiha Hnam Chhantu, President chuan Mizo ngaihtuahna ni awm rengin kum lama upa zawk, experience tam tak nei te, kan senior I.A.S etc Officer retired tawh te hun a hawnsak a, an thusawiin beng a tivarin a ngaihnawm hlawm hle a, thahnem pawh an ngai hle hlawmin a lang a ni. Mahse, ka rilruah thil pakhat a rawn lut a. Heng thu tha pui pui leh bengvar thlak tak tak sawituteho hian, an thatlai hun kha engang chiahin nge Mizoram tan an lo hman chiah le? Hlawh sang tak neia, thuneihna hraw tak tak nei thinte kha an ni a. Kan ram hruaitu (Politician)-te finchhuah turin an hun tha an neih lai khan tawngkam emaw lehkhain emaw thurawn tal pawh an pe thin em? Tun ataka sawrkar hna atanga kum upat tawh vanga pension tate hian Mizoram rawn vei ta viau nge maw an nih le? Tih nghaihtuahna chuan min tihnual ta hle mai a.
Kan Politician hriatna zau bik lo zawk, zir sanna lamah title chhuan tur pawh nei lo, ram leh hnam an phak tawka an vei ve em avanga nupui fanaute lu thapa lo thawk ve tang tangte hian, thil nihphung an hriat tawk loh vanga a tih hun tur dik taka an tih loh te, a nachang an hriat loh vanga an tih sualte pawh a hun laia finchhuah si lova a hre zawkte an ngawih tlat a, a khawtlai hnuah thiam loh chantir leh tur kan ni dawn em ni ka ti a ni.
KAN THUPUI PAKHAT CHAKMATE: Keia ngaihdanah chuan Chakmate hi chi thum Mizoramah hian an awm a. India khua leh tui Chakma, ram pawn atanga lo lut, a ruka awm Chakma leh ram dang mi dan bawhchhe chunga ram chhung mi nihna nei Chakmate a ni a. India sawrkar chuan, “India ram chhunga dan lova cheng Foreigners te dapchhuah vek tur,” tiin thuchhuah a siam mek a. He hun remchang hmang tangkai hian, Chakma Foreigners te dapchhuah beihpui hi thlak nisela. Chumi rual chuan vauna leh tharum thawhna lam reng reng awm hauh lo sela. Kan mihringpuite an nihna thlirin, India khua leh tui dik takte chu angkhata enin, Kristian kan nihna atangin an tisa hmasawnna tur leh chatuan nunna an neih theihna tur ngaihtuah a, tihhmasawn zel kan tum tur a ni. Anni khua leh tui dik takten dan lova rawn luh ruk tumte, anmahniin harsatna an tawh phah ve theihna tur te, min venpuia lamtanga siam tum bawk ila.
Chakma Autonomous District Council chhungah sawn mihring an la thawl hle a. Eng sawrkar pawh lo ding sela, saw District Area chhungah sawn hmasawnna tur project lian tak tak siam ni sela, inkalpawhna kawngpui thlur hnih thlur thumin siam nise. Leilet siam theih leileta siam turin khawl hmangin nawr ni sela. Leilet leh Huan,Terracing ten an hmasawnna kawng a tam thei ang berin hma lak nise, ram hi mihringin kan luah loh chuan hlutna a awm lo va. Mizo hnahthlakte ngeiin kan luahlum ve lo va, Chakmate kuta kan dah ngawt chuan kan chan hlen mai dawn a ni. Venhimna tha tak a kal theih nan Police Battalion hmunpui pawh dah ila, a khattawkin Police outpost dah bawk ila. Kan Autonomous District te kan develop chuan Mizoram Develop kan ni mai zel tihna a ni ang.
Project kan sawiah hian hriselna lam leh zirna lam thlengin a tel vek tih pawh hriat a tul hle ang. Khawpuia kan inekbeng vak hian ram hmasawnna a tithuanthu zawk tih hrereng ila. Mizoram kil tin hi chenna tlak leh hmun itawm a siam vek theih dan hi zawng tlang ila. Tun atanga kum 50, kum 100 lo awm leh tur thlir ila. Hmasawnna kan tih rual hian ram leh hnam venhimna lam hi thupui berah nei zel ila. Pawn lam mi thiam, sumdawng liante pawh kan rama an rawnluh dan turah thuhnu dawn ranin ruahmanna siam zel nise. “Hnam dang hmusit mai lovin thianah i siam ang u,” Rokungan a lo tih angin, min chimral tur leh min awptu tur atan ni lovin, thiana siam chinah hian rek bung thiam turin kan sawrkar lokal leh zel tur te hian hmathlir thui tak nei mawlh teh se.
Powered by Blogger.